Johan Graafland

Dagelijks leven

03 mei 2018 door RMU•NU ledenmagazine van de RMU

Johan Graafland: "Op zondag kun je echt rust nemen"

De gemeenteraadsverkiezingen zijn achter de rug en in de gemeenten wordt gekeken naar de mogelijkheden voor een coalitie. De zondagsopenstelling van winkels is in sommige gemeenten een voldongen feit, maar op andere plekken is het een heet hangijzer. Waarom is rust, met name op zondag, belangrijk voor de samenleving?

De RMU is een actieve, professionele organisatie die werkt vanuit een bijbelse visie en opkomt voor uw belangen. Een vakorganisatie met eigen specialisten op alle terreinen van werk en arbeidsrecht.

Johan Graafland, hoogleraar economie en ethiek aan de Universiteit van Tilburg, legt uit. “Er zijn meerdere doelen te onderscheiden van de zondagsrust. Allereerst biedt het christenen de gelegenheid stil te staan bij het geloof en de aandacht op God te richten. Verder gaat het om een dag van echte rust. Het is ook belangrijk dat het een collectief rustmoment is, zodat de gemeente kan samenkomen. Dat kun je het sociale aspect noemen. De agenda’s zijn op elkaar afgestemd en hierdoor hoef je elkaar niet lastig te vallen met werkgerelateerde zaken.”

Oude Testament
“Het gebod om te rusten op de sabbat komt uit het Oude Testament. Het is een natuurlijk ritme om op de zevende dag te rusten. Experimenten om een werkweek van meer dan zes dagen in te voeren hebben dan ook nooit succes gehad. Het sabbatsgebod gold overigens ook voor het vee. Verder bestond er nog een sabbatsjaar, waarin het land onbebouwd moest blijven en schulden werden kwijtgescholden. Op deze manier kon voorkomen worden dat de grond uitgeput werd. Denk ook aan het jubeljaar, na het zevende sabbatsjaar, dat tot doel had te voorkomen dat teveel grond in de hand van een kleine groep zou belanden. Dit kunnen we in letterlijke zin niet meer toepassen, maar het is zinvol om te kijken naar de principes achter deze geboden. In het oude Israël was grondbezit de belangrijkste vorm van kapitaal en bij ons geldt dat voor scholing. Daarom is het goed dat iedere generatie toegang heeft tot onderwijs. Zo heeft iedereen een kans die losstaat van de kans van die zijn ouder hadden.

24-uurseconomie
“Ook voor een werkgever is het van belang dat de werknemers met regelmaat rust hebben. De discussie over de 24-uurseconomie herinner ik mij nog goed. Destijds verwees ik naar een CPB-rapport dat als uitkomst had dat het economisch effect van de koopzondag marginaal is. Dat geldt met name voor steden zonder veel toerisme. In een stad als Amsterdam is dat misschien weer anders. De kerken stonden destijds niet alleen in hun protest tegen de 24-uurseconomie. Ook het MKB protesteerde tegen deze ontwikkeling. Het is voor kleine ondernemers heel belastend, omdat ze, anders dan grote ketens, niet zo eenvoudig meer personeel kunnen aannemen.”

"Naast het rusten op zondag is het belangrijk om tijdens de andere dagen ook voldoende rust te hebben."

“Het gaat overigens niet alleen over de aanbodkant van de economie. Sommige consumenten willen dat de winkels vaker op zondag opengaan. Dit heeft ook te maken met de individualisering in de samenleving. Dat gaat waarschijnlijk niet minder worden en de aanbodkant staat onder druk om te reageren op de vraag vanuit de consument. Het coördinerende effect van de zondag verdwijnt dan, omdat niet meer iedereen rust op dezelfde dag.”

Zes dagen arbeid
“Behalve het rusten op zondag staat er ook in het vierde gebod dat er de andere zes dagen gearbeid kan worden. Daarin is de laatste decennia nogal wat veranderd. De arbeidsparticipatie van vrouwen is fors toegenomen. Dit is mogelijk omdat het huishoudelijk werk is vergemakkelijkt door de komst van apparaten. In een gezin moet wel allereerst worden gezorgd voor de kinderen. Deze taak mag niet lijden onder betaald werk. Ook de vrije zaterdag is daarom een goede oplossing. Op deze manier kan er op zaterdag allerlei werk gedaan worden in en rond het huis, dat op de andere dagen mogelijk blijft liggen. Op zondag kun je dan ook echt rust nemen.”

“Naast het rusten op zondag is het belangrijk om tijdens de andere dagen ook voldoende rust te hebben. Zelf doe ik onderzoek naar Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen, en de vrije tijd en de gezondheid van de werknemer zijn daar
een onderdeel van. In tijden van crisis kan het nodig zijn als werknemers harder moeten werken dan normaal, maar alleen een dreigend faillissement zou daarvoor een reden kunnen zijn. Als je niet genoeg medewerkers hebt, maar wel winst maakt, moet je misschien tevreden zijn met een opdracht minder.”

Gemeenschap
“Ook als je niet naar de kerk gaat is het zinvol om op zondag rust te houden. Een dag van ontspanning is voor iedereen belangrijk. Sport bijvoorbeeld, is een gemeenschappelijke en ontspannende activiteit en dat kan de individualisering tegengaan. Vertrouwen in mensen is heel belangrijk en als je vrienden om je heen hebt wordt dat sterker. Op het gebied van sport zitten echter wel dilemma’s. Je kunt wel als vereniging gaan wielrennen op zondag, maar als degenen die lid zijn van de kerk daardoor uit de dienst wegblijven, dan is dat niet positief. Met name in gebieden waar christenen in de minderheid zijn kun je echter niet anders dan elkaar de ruimte gunnen. De zondag moet zo georganiseerd worden dat iedereen ermee uit de voeten kan.’’

Bovenstaand artikel verscheen onlangs in RMU•NU, ledenmagazine van de RMU.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher