Drie waardevolle lessen uit Esther

God

07 maart 2018 door Leen Stehouwer

Drie waardevolle lessen uit Esther

Het bijbelboek Esther heeft een heel aparte eigenschap. God wordt hierin niet genoemd en er wordt niet rechtstreeks naar Hem verwezen. In de loop der tijd is daarom soms betwijfeld of Esther wel in de Bijbel thuishoorde. Het antwoord dat op deze vraag telkens weer is gegeven, verwijst naar de loop van de gebeurtenissen in het boek. In het verhaal zitten zoveel toevalligheden, dat de uitkomst van de gebeurtenissen helemaal niet toevallig blijkt te zijn, maar door God geleid. God kan verborgen lijken, maar Hij handelt in de geschiedenis.

Het Evangelisch College (EC) is een interkerkelijk opleidingsinstituut dat (deeltijd)opleidingen en cursussen aanbiedt op het gebied van de Bijbel, Theologie, Missionair Werk en Pastoraat.

Esther stelt een kwestie aan de orde die heel herkenbaar is: waar is God als wij niet merken dat Hij er is? En in het verlengde daarvan: als God en zijn wil moeilijk aanwijsbaar zijn, welke keuzes moeten wij dan maken in het leven? Onder andere deze vragen brengen ons dichtbij Esther en andere personen in het verhaal en maken het de moeite waard om ons te verdiepen in lessen die dit bijbelboek ons te bieden heeft.

1. Een situatie die je zelf niet gekozen hebt
Het bijbelboek Esther vertelt geen romantisch verhaal, al wordt dat soms wel gedacht. Esther kiest er niet zelf voor om mee te doen aan de schoonheidswedstrijd, maar wordt samen met andere meisjes bij elkaar gebracht in de burcht van de koning (2:8). Haar oude leven is ze kwijt, en wat zal ervoor in de plaats komen? De eerste keer dat ze bij de koning komt, kan ook de laatste zijn (2:14). Als ze pech had gehad, was de koning haar verder vergeten, en had ze de rest van haar leven weg kunnen kwijnen in zijn harem. Zelfs als koningin is het leven niet gemakkelijk. Esther 4:11 laat zien dat ook de koningin niet zomaar op eigen initiatief bij haar man mag komen. Wat moet dat geweest zijn als je moet wachten totdat je man je weer laat komen? Aangezien Esther in geen dertig dagen bij de koning was geroepen, valt te verwachten dat hij ondertussen aan een andere vrouw de voorkeur had gegeven.

Ongetwijfeld is Esther geschokt geweest door wat haar overkwam. Ze blijkt zich echter niet te verliezen in bitterheid en ook niet in egoïsme.

Ongetwijfeld is Esther geschokt geweest door wat haar overkwam. Ze blijkt zich echter niet te verliezen in bitterheid en ook niet in egoïsme. Mordechai maakt haar duidelijk dat zij een sleutelrol kan vervullen in de redding van haar volk: “Wie weet ben je juist koningin geworden met het oog op een tijd als deze.” (4:14). De taak komt gewoon op haar pad. Ze aarzelt, wat geen wonder is. Ze heeft waarschijnlijk nooit de held willen spelen, maar nu moet ze de dood riskeren om haar volk te redden. “Moet ik omkomen, goed, dan zal ik omkomen” (4:16) geeft haar uiteindelijke beslissing aan. Die beslissing blijkt cruciaal voor de redding van het Joodse volk en is een voorbeeld voor ons. Soms moeten we dingen doen die op ons pad komen, of we dat nu willen of niet, of we ons ‘gedekt’ voelen of niet.

2. God is erbij
Als het verhaal tot zijn hoogtepunt komt, buitelen de toevalligheden over elkaar heen:
• Toevallig kan Ahasveros niet slapen.
• Toevallig wordt hem voorgelezen dat Mordechai hem gered heeft.
• Toevallig is Haman vroeg aanwezig en geeft juist hij raad hoe zijn aartsvijand geëerd moet worden.
• Toevallig valt het moment dat Haman Mordechai wil laten doden samen met het moment dat hij Mordechai moet eren.
• Toevallig moet juist Haman als rijksgrote Mordechai publiekelijk eren.
Al die toevalligheden wijzen op de hand van God. Niet spectaculair, geen redding uit de brandende vuuroven of uit de leeuwenkuil. Maar wel onmiskenbaar voor wie het wil zien.

Rabbijnse commentaren hebben een verbinding gelegd tussen Esther en Deuteronomium 31:18: “Ik zal mijn aangezicht op die dag zeker verbergen, vanwege al het kwaad dat het (het volk Israël) gedaan heeft, want het heeft zich tot andere goden gekeerd.” (HSV). Israël lijkt in de tijd van Esther van God verlaten. Door God niet te noemen getuigt het boek hiervan. Uiteindelijk blijkt de Godverlatenheid echter schijnbaar, want God is niet afwezig. Hij stuurt de gebeurtenissen tot heil van zijn volk.

Al die toevalligheden wijzen op de hand van God. Niet spectaculair, geen redding uit de brandende vuuroven of uit de leeuwenkuil.

In onze huidige cultuur is ervaring heel belangrijk, en dat kan zomaar ook voor ons gelden. God moet ervaren en gevoeld worden, wil zijn bestaan relevantie hebben voor ons leven. Ook als we dit laatste niet zomaar nazeggen, stelt het verhaal van Esther ons voor belangrijke vragen: In hoeverre is ons geloof afhankelijk van onze emoties? Zullen we ook de juiste keuzes maken als we daarin niet gesteund worden door ons gevoel?

3. Het karakter van een slecht mens
Haman vertegenwoordigt in het bijbelboek Esther het kwaad. De lezers weten wat in hem leeft, want zijn gedachten worden door de schrijver openbaar gemaakt. Een opvallend voorbeeld is Esther 5:9. “Haman verliet het paleis die dag vrolijk en goedgehumeurd. Maar zodra hij in de Koningspoort Mordechai zag, die niet opstond en niet van ontzag voor hem beefde, werd hij woedend.” Haman toont vele eigenschappen van een slecht mens: wraakgierigheid (3:5), geen ontzag voor onschuldigen (3:6), eerzucht en woede (5:9), opschepperij (5:11) en kinderlijke verongelijktheid (5:13). Als hij Mordechai tegen zijn wil in eer heeft moeten bewijzen, verliest hij de moed (7:11-12). Uiteindelijk toont Haman in tegenspoed geen ruggengraat, maar angst (7:6). Hij smeekt Esther om genade, al behoort die tot het door hem verachte volk van de Joden (7:7). Wat een tegenstelling met de moed die Esther heeft laat zien: “Moet ik omkomen, goed, dan zal ik omkomen” (4:16)!

Leen Stehouwer is docent Oude Testament bij het Evangelisch College. De ETS-Bijbelcursus van het Evangelisch College is een interkerkelijke Bijbelcursus die wordt aangeboden op 55 locaties in Nederland en online. Elke lesmaand behandelt de cursus één Bijbelboek uit het Oude Testament en één Bijbelboek uit het Nieuwe Testament. Deze maand gaat de les Oude Testament over het Bijbelboek Esther. Klik hier voor meer informatie.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher