Drie waardevolle lessen uit Ezra

God

05 februari 2018 door Jeffrey Schipper

Drie waardevolle lessen uit Ezra

Ezra was een wetgeleerde (tegenwoordig zouden we zeggen ‘Bijbelgeleerde’) uit de tijd na de ballingschap. Om verschillende redenen zijn Ezra en het Bijbelboek dat naar hem genoemd is niet zo heel populair. ‘Wetgeleerde’ klinkt wettisch, en het louter volgen van wetten omdat ze nu eenmaal wet zijn is niet zo populair. Ezra komt ook streng en hardvochtig over, omdat hij zich verzet tegen huwelijken van Israëlieten met partners uit andere volken. En dan bevat het Bijbelboek bevat ook nog eens namenlijsten en officiële stukken die al gauw langdradig overkomen.

Het Evangelisch College (EC) is een interkerkelijk opleidingsinstituut dat (deeltijd)opleidingen en cursussen aanbiedt op het gebied van de Bijbel, Theologie, Missionair Werk en Pastoraat.

Toch is het de moeite waard om je te verdiepen in het Bijbelboek Ezra. Het gaat niet alleen over Ezra zelf, maar ook over de worsteling van een uit ballingschap teruggekeerde groep mensen om een nieuw volksbestaan op te bouwen, in afhankelijkheid van hun God. Wat betekent hun horen bij God voor hun identiteit, voor hoe ze denken en hoe ze handelen? Zulk soort worstelingen zijn ook ons niet onbekend. Hier volgen drie waardevolle lessen uit Ezra, drie uitnodigingen om nader kennis te maken met dit soms weerbarstige maar wel rijke Bijbelboek.

Veel tegenwerking komt van de kant van omwonende volken. Telkens weer proberen die de herbouw van de tempel en later de herbouw van de muur van Jeruzalem te verstoren.

1. Omgaan met tegenstand
Tegenwerking is helaas een rode draad in het verhaal van de terugkeer en wederopbouw. Dat begint al bij de eerste groep ballingen die terugkeert (waar Ezra nog niet bij was, die kwam pas veel later naar het thuisland terug). Veel tegenwerking komt van de kant van omwonende volken. Telkens weer proberen die de herbouw van de tempel en later de herbouw van de muur van Jeruzalem te verstoren. Dat gebeurt bijvoorbeeld door angstzaaierij (3:3, 4:5), verleiding tot compromis (4:2) en kwaadsprekerij tegenover officiële instanties van het Perzische rijk (4:6).

Regelmatig heeft de tegenwerking het gewenste effect. Toch worden tempel en muur uiteindelijk herbouwd, al vindt de herbouw van de muur pas in het boek Nehemia plaats. De stilgelegde herbouw van de tempel komt na ongeveer vijftien jaar weer op gang doordat God profeten stuurt, Haggaï en Zacharia (5:1-2). Problemen dreigen: stel je maar eens voor dat je aan het bouwen bent en dat een ambtenaar navraag doet: “Hoe heten de mannen die hier aan het bouwen zijn?” (5:4). Behoorlijk intimiderend. Maar toch, God waakt over zijn mensen (5:5). In eerste instantie mag de bouw voortgezet worden tot een beslissing van de Perzische koning wordt ontvangen, en in tweede instantie beslist deze positief. Na ongeveer vijf jaar wordt de bouw voltooid en uitbundig gevierd (6:14-18). Hoe gaan wij om met tegenstand? Of beginnen we niet eens aan werken voor God omdat we er bang voor zijn?

2. De schaduw van het verleden
Ook jaren eerder hadden de teruggekeerde ballingen al een feest gevierd, toen de fundamenten van de tempel hersteld waren (3:10-13). Hier zien we een gemengde reactie op dit nieuwe begin. Er is veel blijdschap, maar ouderen die de eerste tempel nog gezien hadden, huilen. Waarom? Het wordt niet uitdrukkelijk geschreven, maar waarschijnlijk zijn ze verdrietig omdat ze terugdenken aan de rijkdom en glorie van de tempel van Salomo en ervan uitgaan dat het herstelde heiligdom nooit meer die glorie zal evenaren. Het verdriet mag er zijn, het wordt niet afgekeurd. Toch is het gejubel ook heel terecht, want er is een nieuw begin in het leven van het volk met God. Het zal niet meer zo zijn als vroeger, maar dat er een nieuw begin is, staat voorop.

Wij kunnen ook gebukt gaan onder een schaduw van het verleden, zelfs (misschien wel juist) als er een nieuw begin is. Dat kan persoonlijk, maar ook gezamenlijk, bijvoorbeeld als christenen wanneer we bij het zien van een zegening van God herinnerd worden aan de positieve invloed van het christelijk geloof op onze maatschappij die verloren is gegaan. Verdriet over wat verdwenen is mag er zijn. Maar laat dat verdriet niet het zicht vertroebelen op wat God nu doet, in het heden.

Ezra zet ons erbij stil dat geloof consequenties heeft voor de levenskeuzes die we maken en laat ons nadenken over de vraag hoe onverdeeld onze toewijding is.

3. Het belang van toewijding
Als Ezra na zijn aankomst in Jeruzalem te horen krijgt dat Israëlieten zich door het huwelijk met mensen uit andere volken verbonden hebben, is hij verbijsterd (9:1-3). Wat is de achtergrond hiervan? In de geschiedenis van Israël zijn er regelmatig huwelijken met partners van buitenlandse afkomst geweest zonder dat die afgekeurd werden, dus het feit van een andere afkomst alleen verklaart niet alles. Ezra’s verbijstering moet met name daaraan toegeschreven worden, dat de huwelijken niet gesloten werden met mensen van buitenlandse afkomst die ook exclusief God wilden dienen, maar met mensen die aan hun eigen goden en godsdienstige gewoonten vasthielden. Zulke verbintenissen zijn in de geschiedenis van Israël altijd het begin geweest van geloofsafval, en zullen dat ook in de tijd van Ezra zijn als er niet wordt ingegrepen. Ezra rouwt en keert zich tegen de gemengde huwelijken om het geloof en de toewijding van Israël te redden. Dat het niet om zuiverheid van ras gaat zien we bevestigd door Ezra 6:21, waar ruimte is voor iedereen om het Pesach mee te vieren, mits men zich maar heeft afgekeerd van het onreine dienen van andere goden.

Ezra houdt ons door zijn onverdeelde toewijding aan God een spiegel voor. Dat wil niet zeggen dat zijn handelswijze direct doorgetrokken kan worden naar de omgang met niet- of andersgelovigen in onze tijd. In het Nieuwe Testament zien we dat wie tot geloof komt terwijl zijn of haar partner ongelovig blijft, opgeroepen wordt die partner trouw te blijven (1 Korintiërs 7:12-13). Als je gelovig bent en nog geen relatie hebt, geeft Paulus wel een duidelijke regel (2 Korintiërs 6:14). 2 Korintiërs 6:14 heeft overigens niet alleen betrekking op de relatie tussen man en vrouw, maar bijvoorbeeld ook op zakelijke verbintenissen. Ezra zet ons erbij stil dat geloof consequenties heeft voor de levenskeuzes die we maken en laat ons nadenken over de vraag hoe onverdeeld onze toewijding is.

Leen Stehouwer is docent Oude Testament bij het Evangelisch College. De ETS-Bijbelcursus van het Evangelisch College is een interkerkelijke Bijbelcursus die wordt aangeboden op 55 locaties in Nederland en online. Elke lesmaand behandelt de cursus één Bijbelboek uit het Oude Testament en één Bijbelboek uit het Nieuwe Testament. Deze maand gaat de les Oude Testament over het Bijbelboek Ezra. Klik hier voor meer informatie.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher