God

26 januari 2018 door Matthijn Doekes

Als kerkcultuur schadelijk wordt

Een van de dingen die mij het meest opviel in mijn tijd als rapper, was dat elke kerk die ik bezocht weer zijn eigen structuur kende. Als een soort gezin, waarbij men gewend was geraakt aan hoe men dingen aanpakte, onderling taalgebruik of kerkcultuur toepaste en vaak van mening was dat dit toch wel de enige juiste manier van aanpak was.

Als je dan uitlegde dat in andere kerken er andere regels of gedragsvormen bestonden, trok men vaak een verbaasd, of zelfs verontwaardigd, gezicht. 'Dat kan toch niet', verzuchtte men vaak. 'Dat soort dingen hoort niet als christen', daarmee doelende op gebruiken, regels, diverse maten van radicaliteit of juist niet, kleedgedrag of muziekstijl.

De gemeente verklaart dat je 'mag komen zoals je bent', maar in de praktijk betekent het vaak dat er een korte tijd wordt gedoogd dat je je anders gedraagt

Als rapper had ik meer vrijheid dan de gemeenteleden in die kerken. Immers, ik was te gast en hoefde slechts zwijgzaam toe te kijken hoe de dienst verliep, totdat ik aan de beurt was om op te treden.
En of ik dan een driedelig pak droeg, of een spijkerbroek met sweatshirt, deed er vaak niet zoveel toe. Ik probeerde wel van tevoren in te schatten wat de norm was en paste me dan, voor zover mogelijk aan. Maar zelden werd me verteld wat te doen. Er was veel vertrouwen en dat was prettig.

De kritiek kwam echter meestal van de kerkleden zelf. Achteraf werd ik wel eens aangesproken dat hiphop toch echt niet van God was. Of het gebruik van gitaren. 'Dat is alleen maar chaos qua geluid en God is een God van orde.' Vaak vroeg ik dan of, indien de pastor een preek deelde die toevallig rijmde, dat dan ook verkeerd was. Welnu, ik preek op rijm, zei ik dan. En dat was ook zo.

Toch maak ik me weleens zorgen. Vaak heeft de vorm en regels de overhand en is er geen ruimte voor individuele vrijheid. De gemeente verklaart dat je 'mag komen zoals je bent', maar in de praktijk betekent het vaak dat er een korte tijd wordt gedoogd dat je je anders gedraagt, maar dat op termijn je toch geacht wordt te veranderen in eenzelfde kopie van de rest, passende in het hokje dat voor je gereed staat. Daarna volgt pas echte acceptatie en goedkeuring, ja, wellicht zelfs leiderschapsfuncties. Zolang je maar in de pas loopt.

Dit bekrompen idee van kerkstructuur heeft te maken met twee dingen:
Allereerst heeft elk gezin, elke organisatie, behoefte aan een norm van wat 'normaal' is en een neiging naar religieuze invullingen van rituelen en dergelijke. Bij het ene gezin aan tafel, bid men hand in hand voor het eten, bij het andere gezin leest men na het eten uit de Bijbel. Zo is dat met een kerk ook. Het wordt echter lastiger als de vorm belangrijker wordt dan de inhoud. Men vertrouwt dan op het ritueel, in plaats van op God. Men vergeet dat God mensen individueel redt, begeleidt en onderwijst. Dat staat los van welk hokje dan ook.

Verandering van binnenuit regelt de Heer wel zelf, verandering aan de buitenkant is nietszeggend en oppervlakkig.

Ik word er soms verdrietig van, hoe sommige gemeenten zo goed beginnen, met veel vrijheid en ontwikkeling, aangezien nog niets echt vast staat en dan langzaamaan veranderen in een soort ritueel gebruikencircus met een omheinde muur van ongepaste trots, ja soms arrogantie zelfs.

Ten tweede aldus: het heeft te maken met angst. De kerkleider(s) wil de macht niet delen, verliest zijn nederigheid en aansprakelijkheid, terwijl hij schermt met oudtestamentische leiderschapsvormen en verklaart 'raak Gods gezalfde niet aan', een duidelijk manipulatieve uitspraak zonder enige grond.
Kerkleiders durven zaken niet uit handen te geven, zonder zich erin te blijven mengen. Er is geen vertrouwen dat God de oudsten of mede-leiders kan gebruiken zonder hun directe controle erover.
Zo ontstaat een scheve machtsverhoudng. In eerste instantie vaak niet eens expres.

Volgens mij is de kern van een gezonde kerk dat de autoriteit dienend leidend is, anderen ondersteunend in plaats van gediend willen worden. Er dient ruimte te zijn voor ieder om zichzelf te zijn en vertrouwen dat God met ieder bezig is. Het is niet onze taak om anderen te wijzen op kledingvoorschriften of andere kerkculturele zaken. Accepteer iedereen zoals hij is en steun elkaar liefdevol, in plaats van veroordelend. Verandering van binnenuit regelt de Heer wel zelf, verandering aan de buitenkant is nietszeggend en oppervlakkig. Laat de kerkcultuur niet de mensen meer schaden dan helpen, maar juist ondersteunend werken, aangezien elk gezin wel degelijk structuur nodig heeft, maar deze niet heilig verklaard dient te worden.

Matthijn Doekes is een voormalig gospelrapper en is voor vragen of opmerkingen per e-mail bereikbaar. Bezoek hier zijn weblog.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Vakanties
Hier adverteren?

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher