Henk-Jan Seesink

God

18 januari 2018 door Hendriëlle de Groot

"We kunnen veel leren van verslaafden die problemen overgeven aan God"

Het Kennisinstituut Christelijke ggz (KICG) doet onderzoek naar geloof en verslaving in het ‘Neurolab’ bij De Hoop ggz in Dordrecht. Psycholoog Henk-Jan Seesink onderzoekt het onderwerp ‘overgave aan God’. De uitkomsten zijn niet alleen van belang voor mensen met verslavingsgevoeligheid of psychiatrische problematiek, maar kunnen voor iedereen relevant zijn. “We kunnen veel leren van hoe zij onder moeilijke omstandigheden problemen aan God geven.”

“Als een verslaafde door de supermarkt loopt, ziet hij daar een heleboel flessen in de schappen staan. Hij gaat al bijna reflexmatig met zijn ogen daarnaartoe, zonder erover na te denken. Hoe sterker de verslaving, hoe automatischer hij al kijkt naar de alcoholfles.” Door te drinken worden er associaties in de hersenen aangemaakt, legt psycholoog Henk Jan Seesink uit. “Het resultaat is de situatie in de supermarkt.”

Het brein bestaat uit een netwerk van associaties, die gevormd worden door eerdere leerervaringen. Mensen hebben geleerd om informatie aan elkaar te koppelen. Onderzoek laat zien dat de sterkte van deze associaties invloed heeft op het gedrag. “Als iemand een sterke associatie heeft tussen alcohol en rust, is de kans groter dat iemand tijdens een onrustig moment terugvalt”, zegt Seesink. Dat wordt een cognitieve vertekening genoemd (cognitive bias).

Het Neurolab wil relevante cognitieve vertekeningen opsporen via cognitive bias assesment (CBA) en cognitieve vertekeningen veranderen via cognitive bias modification (CBM). De Hoop ggz onderzoekt naast de gebruikelijke therapievormen, aanvullend computerondersteunde interventies om automatische cognitieve vertekeningen te verminderen.

Seesink heeft in een verslavingskliniek in Duitsland gewerkt, waar zowel bewuste als minder bewuste processen werden gemeten in de hersenen van verslaafden. Behandeling bestond niet alleen uit cognitieve gedragstherapie, maar ook uit het doen van computertaken, waarbij verslaafden afbeeldingen van alcohol van zich af moesten duwen en foto’s met waterflesjes naar zich toetrekken. “Onderzoek heeft laten zien dat je zo de associaties met betrekking tot alcohol kunt veranderen. In de kliniek in Duitsland zorgde dat voor tien procent minder terugval. Dat klinkt weinig, maar het is best veel vergeleken met andere onderzochte interventies in de verslavingszorg en het belang ervan.” Het computerprogramma kan op de persoon zelf worden toegespitst, zodat het ingrijpt op de diepste drijfveer van de cliënt. Het kan voor een alcoholverslaafde vader motiverend zijn om een afbeelding van zijn gezin of zijn dochter te zien.

“Ik vind het een mooie gedachte dat je ongeacht de storm zegt: niet Mijn wil, maar Uw wil geschiede."

Zo is het idee ontstaan om onderzoek te gaan doen naar overgave. Hij liet zich daarbij ook inspireren door kerkvader als Augustinus en Kierkegaard.  “Ik vind het een mooie gedachte dat je ongeacht de storm zegt: niet Mijn wil, maar Uw wil geschiede. Net als dat mensen met een verslaving hebben geleerd dat alcohol op korte termijn heel rustgevend kan zijn, hebben wij als christenen ervaringen opgebouwd met stille tijd en bidden. Dat heb ik gecombineerd in het onderzoek.”

Zingeving

Zingeving is belangrijk in de behandeling van een verslaving. “Als je kijkt naar wie vaker terugvalt, zijn dat de mensen die nog binnen de groep de minste zingeving ervaren. Dat geeft dus aan dat zingeving belangrijk is. Waarom leven we, waar gaat mijn leven naartoe en ervaar ik dat als waardevol? Het christelijk geloof geeft daar een mooi antwoord op. Wij hebben het als ggz-instelling in onze missie verankerd. Daardoor geef je ook je behandeling anders vorm.”

Seesink volgt meer dan een jaar driehonderd cliënten en meet hun stijl van overgave. Als zich een probleem in je leven voordoet, kun je daar op verschillende manieren op reageren. “Je kunt een afwachtende houding aannemen: God doet het wel. Je kunt ook zeggen: ik wil het samen met God doen. Dan heb je al een actievere benadering”, zegt hij. Een andere stijl van overgave is dat je je realiseert dat God je met voldoende vaardigheden heeft toegerust, om zelf met het probleem om te gaan. “Mogelijk dat christenen met meer overgave bij oplopende trek ook vaker geleerd hebben om de houding van ‘niet mijn wil, maar Uw wil’ te hanteren. Hierdoor kan het zijn dat ze niet gebruiken, terwijl hen dat op korte termijn veel gaat kosten. “

Achteraf gaat hij kijken: wie valt terug en wie niet? Niet alleen vullen de deelnemers vragenlijsten in, ook worden in het Neurolab de hersenassociaties gemeten. "Vragenlijsten vragen naar bewuste kennis. Vaak onbedoeld schatten mensen zich beter of juist slechter in. Met het meten van associaties in de hersenen hebben wij een extra hulpmiddel op minder bewust niveau. Op die manier kunnen we overgave op verschillende manieren meten.”

Drijfveer

Ten diepste hebben we allemaal onze verslavingen, maar mensen met een alcohol of drugsverslaving, hebben een verslaving die veel meer zichtbaar is.

De uitkomsten van het onderzoek zijn niet alleen interessant voor mensen die verslaafd zijn aan alcohol of drugs, maar voor iedereen die moeite heeft om problemen uit handen te geven. “In ieder mensenleven zijn er problemen waarover je weinig controle ervaart. We hebben gewoontes die we niet mooi of prettig vinden. Ten diepste hebben we allemaal onze verslavingen, maar mensen met een alcohol of drugsverslaving, hebben een verslaving die veel meer zichtbaar is. We kunnen veel leren van hoe zij onder moeilijke omstandigheden problemen aan God geven. De houding van mensen die een behandeling succesvol afronden, kan feedback zijn voor christenen die dit heel relevant vinden.”

Het onderzoek is naar verwachting in 2023 afgerond. “We willen ook over de resultaten in gesprek gaan met niet christelijke ggz-instellingen. Er is daar niet altijd ruimte voor het geloof. Sommigen zeggen 'mooi' en dan zetten ze het weer aan de kant. Met de gegevens die ik verzamel, wil ik met mensen in gesprek om te onderzoeken of ze de diepste drijfveer niet nodig hebben voor een behandeling gericht op verslaving.”

Wild paard

Wilde paarden zijn de impulsieve, minder bewuste processen. Het wilde paard slaat op hol als het ergens hooi ziet, drugs.

Nu bestaat therapie vooral uit reflectieve therapievormen, zoals de cognitieve gedragstherapie. In de verslavingszorg wordt vaak de vergelijking gemaakt met de ruiter en een wild paard, waarbij de ruiter de verslaafde is. “Wilde paarden zijn de impulsieve, minder bewuste processen. Het wilde paard slaat op hol als het ergens hooi ziet, drugs. Als je iemand met een verslaving behandelt, moet je niet alleen de ruiter naar de sportschool sturen om met cognitieve gedragstherapie zelfcontroletechnieken te leren.” Veel cliënten denken dat het voldoende is om de 'ruiter' sterker te maken, maar je het 'paard' moet ook worden getemd, wat betekent dat je ook op onbewust niveau moet werken.

 “Op deze manier kunnen we mensen helpen om op twee vlakken te herstellen: op bewust en minder bewust niveau. Mensen met een verslaving hebben het allebei nodig. Je ziet dat religie en zingeving een stabiele en positieve factor is voor welbevinden en weinig middelengebruik. Bij een verslaving is het niet altijd voldoende om zelfcontrolevaardigheden aan te leren, zoals in de cognitieve gedragstherapie. Je hebt diepe drijfveren nodig om als je valt, op te staan. Wij denken dat overgave dé factor kan zijn die het verschil maakt.”

Iedere lezer mag door deelname aan een wetenschappelijke studie helpen het fenomeen overgave te onderzoeken. Lees hier meer over het onderzoek of meld je aan. 

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen
CIP+

"Homo’s mogen hun geaardheid aanvaarden, beleven en uiten"

“‘Je mag wel homo zijn maar het niet praktiseren’. Dit is een goedkope en makkelijke uitspraak,” stelt ds. M. M. van Campen. De hervormde predikant preekte onlangs over het thema ‘Hart Voor Homo’s’ in zijn gemeente in Rotterdam-Zuid. "Je mag je geaardheid aanvaarden, beleven en uiten als onderdeel van jouw unieke persoonlijkheid. Maar de Bijbel trekt een grens bij geslachtsverkeer," maakt hij duidelijk. “Probeer je eens in te denken hoe het is om nooit seksuele omgang te hebben met...

Bij God is er altijd ruimte voor genade (ook voor soms domme politici)

"Vorige week zondag belde Halbe Zijlstra me op. De volgende dag zou er een voor hem beroerde editie van de Volkskrant bezorgd worden," schrijft ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers op zijn Facebookpagina. Zijlstra trad af als minister van Buitenlandse Zaken toen de Volkskrant bekend maakte dat hij had gelogen over zijn aanwezigheid bij een ontmoeting met Shell en de Russische president Vladimir Poetin.Segers: "‘Dom, fout, onnodig’, was mijn primaire reactie na zijn uitleg en ik bedacht dat dit hem nog wel een tijd zou achtervolg...

'Volgend jaar half miljoen raketten op Israël gericht'

Volgens een aan de Libanese terreurgroep Hezbollah verbonden nieuwswebsite, heeft men in Syrië zo’n 70.000 langeafstandsraketten op Israël gericht staan. Dankzij de voortdurende Iraanse leveringen zullen dit volgend jaar een half miljoen zijn, aldus de pro-Hezbollah site volgens het CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israël). Naar verluidt heeft de Syrische president Assad een verzoek van Rusland afgeslagen om de aanwezigheid van de Iraanse proxy te verwijderen. Sterker nog, Assad zou zijn leger opdracht heb...

Henk Westbroek onthult alvast zijn grafsteen (met een hilarische tekst)

In het EO-programma De Kist onthult Henk Westbroek alvast zijn grafsteen. We konden wel lachen om de tekst die erop staat. Origineel is het in ieder geval. "De tekst is ook voor vriend en vijand geschikt," zo vertelt hij openhartig.  Bekijk hier wat voor tekst er op het graf van Henk Westbroek komt te staan. 
CIP+

"Oprechte christenen kunnen kerk en geloof niet combineren"

“Ik heb de laatste tijd meerdere keren de opmerking gehoord: ‘Sinds ik niet meer naar de kerk ga, heb ik meer ruimte om te geloven.’ Dat klinkt als vloeken in de kerk, maar toch gebeurt het.” Theoloog Remmelt Meijer sprak het afgelopen jaar verschillende kerkverlaters. Zelf noemt hij ze liever grensgangers, omdat de kerkdeur voor velen niet definitief dicht is. “Oprechte christenen kunnen kerk en geloof niet combineren,” merkt de pionier op. Je sprak een groep kerkverlaters/grensgangers en schreef...

Hongaarse premier: "Christendom is de laatste hoop van Europa"

De rechts-conservatieve premier van Hongarije, Viktor Orbán, heeft gezegd dat het christendom de laatste hoop van Europa is. Hij beschuldigt politici uit Berlijn, Parijs en Brussel van het verval van het christendom en de opkomst van de islam op ons continent. Dat zegt Orbán in een jaarlijkse toespraak waarin hij reflecteert op de staat van het land. De premier vertelt dat hij zich zal blijven verzetten tegen migratie. Orbán is van mening dat de islam binnenkort op de deur van Centraal-Europa zal kloppen. Hij bew...
Vakanties
Hier adverteren?
CIP+

Refoweb-boys: "De reformatorische gezindte is volwassen geworden"

“We zien steeds minder oppervlakkige vragen over tv-kijken of een hoed dragen. De reformatorische gezindte is volwassen geworden,” zegt Gert Janssen. Samen met Henk Aalbers is hij initiatiefnemer van Refoweb.nl. Daar kunnen mensen, binnen en buiten de reformatorische gezindte met bijna al hun vragen terecht. CIP.nl zocht het duo op. “Het zou mooi zijn dat er een moment komt dat we onszelf kunnen opheffen.” Wat begon met een chatbox is uitgegroeid tot een vragenrubriek met een enorm archief. Ook is...

Classis GGiN stelt commissie in voor vertrouwensbreuk Opheusden

De classis Oost van de Gereformeerde Gemeenten in Nederland (GGiN) heeft vrijdag een commissie ingesteld die de opdracht heeft de vertrouwensbreuk binnen de gemeente van Opheusden te onderzoeken en zo mogelijk te helen, laat het Reformatorisch Dagblad weten. Ds. A. van Voorden van de GGiN te Opheusden heeft de afgelopen weken niet gepreekt. Aanleiding is een vertrouwensbreuk tussen predikant en kerkenraad. De nu ingestelde commissie brengt verslag uit op 22 maart. Ook besloot de classis dat ds. Van Voorden met ingang...

Is de hele wereld met God verzoend?

'In 2 Korinthe 5:19 staat dat God de wereld in Christus met zichzelf verzoende. Maar dan staat er in vers 20: laat je met God verzoenen. Dat snap ik niet. In de vorige regel staat dat het al gebeurd is en daarna staat dat het nog moet gebeuren. Hoe zit dat dan? Als iemand zich niet bekeerd heeft worden ze wel weer toegerekend?,' vraagt een vragensteller in de vragenrubriek van Refoweb.nl. Ds. P. D. J. Buijs geeft antwoord."Paulus laat zien dat door het volbrachte werk van de Heere Jezus er een nieuwe situatie is ontstaan," l...
CIP+

Is orgaandonatie Bijbels?

Is orgaandonatie Bijbels? Theoloog Jos de Keijzer beantwoordt deze vraag in dit artikel. De Eerste Kamer heeft de nieuwe donorwet aangenomen. Sommigen blij, anderen niet. Wel raar, een overheid die grossierder wordt in de lijken van haar dode onderdanen. Ik heb er ambivalente gevoelens bij. Aan de ene kant mag de overheid niet zomaar beschikken over de lichamen van haar onderdanen; ook niet na hun dood. Dat kan gewoon helemaal niet. Aan de andere kant is er een schreeuwende behoefte aan orgaandonatie. Er gaan let...

OM eist 18 maanden cel tegen leider (77) evangelisch zorgcentrum

Tegen Aaldert van E., voormalig leider en directeur van verschillende evangelische zorgcentra, is dinsdag een gevangenisstraf van achttien maanden - waarvan zes maanden voorwaardelijk - geëist voor jarenlange ontucht met een patiënte, schrijven diverse media. De 77-jarige oprichter van de Jedidja Hoeve, wordt verdacht van misbruik van een in 2016 gestorven jonge vrouw. Hij is in 2016 veroordeeld tot drie jaar cel voor seksueel misbruik van meerdere vrouwelijke cliënten. Die zaak loopt momenteel in hoger beroep. De omstrede...

Diederik van Dijk: "We hebben God buiten de deur gezet en de overheid neemt nu die rol over"

"De overheid bemoeit zich steeds meer met onze persoonlijke levens. We hebben God buiten de deur gezet en de overheid neemt nu die rol over." SGP-senator Diederik van Dijk vertelde dit in het Family7-programma Uitgelicht. De politicus sprak in het programma over orgaandonatie en belastingkloof tussen één en tweeverdieners. Bekijk het volledige gesprek en klik hier voor meer video's van Family7:

Jan van den Bosch over zijn ontmoetingen met Billy Graham

Woensdag overleed de bekende evangelist Billy Graham op 99-jarige leeftijd. Als jonge EO-verslaggever ontmoette Jan van den Bosch Graham voor het eerst in Brussel tijdens een grote evangelisatiecampagne, vertelt hij tegenover CIP.nl. Van den Bosch: “Ik was bijzonder onder de indruk van wat hij vertelde en dat veel mensen in het stadion naar voren kwamen om hun leven over te geven aan God. Voor mij was dat destijds vrij nieuw.” Sindsdien heeft Van den Bosch de evangelist verschillende keren in de Verenigde Staten ontmoet....

Milad verstopte een Bijbel onder zijn kussen

Zonder dat ze het van elkaar wisten, waren de Afghaanse Milad, zijn twee broers en een zus de Bijbel aan het lezen. Groot was hun verbazing en blijdschap toen ze dit van elkaar ontdekten. Het jongerenkamp van Gave was voor Milad aanleiding om zich in het christelijk geloof te gaan verdiepen. “We waren eerst met z’n negenen,” vertelt Milad (20) vrij zakelijk. “Maar een van mijn broers werd ontvoerd door Taliban. Hij is twee jaar later vermoord. We voelden ons niet meer veilig in Afghanistan en zijn gevlucht. Daar...
CIP+

Waarom Johan Lock uit zijn pinkstergemeente stapte

Johan Lock groeide op in een gezin waar alles, maar dan ook alles, om geloof draaide. Hij voelde zich afgesloten van de rest van de wereld. In deze video spreekt Rik met Johan Lock, naar aanleiding van zijn boek 'De erfenis van Adriaan', gebaseerd op een pinksterkerk die onder invloed stond van een manipulerende voorganger. Het is een schokkend verhaal. Laurens is in het boek het alter ego van Johan. "Ik wilde een roman schrijven, omdat je dan meer vrijheid hebt om de sfeer te beschrijven en duidelijk te maken hoe het kan gebeuren...
CIP+

Christenen moeten geïnteresseerd zijn in de Olympische spelen!

Wat jammer dat sommige christenen bij de Olympische spelen alleen maar zaken als ‘sportverdwazing’ kunnen denken en er het mooie niet van kunnen inzien. Andere christenen kunnen zich oprecht verheugen over jonge mensen die jarenlang enorm geknokt hebben om een mooi resultaat te behalen, en daar ook in slagen (of niet…). Je kunt veel van ze leren als het gaat om je keihard inzetten voor een bepaalde zaak. Die critici die ik net noemde, zijn ook vaak de christenen die graag 1 Timotheüs 4:8 citeren: ‘de oefe...

Andries Knevel maakt programma over vrouwen die geloof in God combineren met wetenschap

In november 2017 ging Andries Knevel met pensioen. Twee weken later ging hij weer voor twee dagen in de week aan de slag bij de Evangelische Omroep. Dat vertelt hij in EO Visie. Zijn hart blijft kloppen voor televisie. In de programma's waar hij momenteel mee bezig is, zoals De Kapel en Andries TV wil hij "iets van God te laten zien en mensen enthousiast te maken voor Hem. Dat is zo mooi om te doen." "Vorige week hebben we nieuwe afleveringen opgenomen van Andries TV. Ik reed daarna klapwiekend van enthousiasme naar huis." Andries...

Deze docu laat de wonderlijke reis van Aukje van de Kamp zien

Op 21-jarige leeftijd liet Carlos alles achter om de armste kinderen van Peru te helpen. Binnen een jaar leek zijn droom vervlogen en had hij slechts nog crackers te eten. Op dat moment begon zijn adoptiemoeder aan een uitzonderlijk avontuur. In deze ontroerende documentaire over het werk van Pan de Vida vertellen Carlos en Aukje van de Kamp hoe haar wonderlijke reis ertoe heeft geleid dat nu dagelijks duizenden kinderen over heel Peru te eten krijgen. Een indrukwekkend verhaal. "God vertelde mij dat ik de mogelijkheid had om in de stad m...