Alex de Bruijn

Dagelijks leven

05 december 2017 door Jeffrey Schipper

Nieuw leiderschap: de baas heeft het niet alleen voor het zeggen

“De afstand tussen dominee en gemeente is kleiner geworden. Het nieuwe leiderschap komt ook in de kerk tot uiting. Niet wie de baas is mag het zeggen, maar wie het weet,” zegt Alex de Bruijn. Tegenwoordig maakt klassiek hiërarchisch leiderschap plaats voor gespreid of gedeeld leiderschap. Samen met Dick Both en Arnold Huijgen schreef Alex het boek ‘Nieuw leiderschap – van bezitten naar delen.’ De auteurs geloven dat christelijk leiderschap goed past bij een beweging van bezitten naar delen. CIP.nl sprak met Alex over wat dit nieuwe leiderschap inhoudt.

Royal Jongbloed in Heerenveen is uitgever en drukker van diverse Bijbelvertalingen. Royal Jongbloed geeft verder onder meer kinderboeken, dagboeken, tijdschriften en educatief materiaal uit.

Wat is het verschil tussen klassiek hiërarchisch leiderschap en nieuw leiderschap?
“Bij leiderschap gaat het over invloed uitoefenen en invloed krijgen, over leiderschap en volgerschap. In het klassiek hiërarchische leiderschapsmodel ligt de bal bij de formele leider. Denk aan een directeur of teamleider. Daar zit een vreemde veronderstelling in, namelijk dat de formele leider van bepaalde zaken meer weet dan zijn of haar volgers. Maar als ik kijk naar bijvoorbeeld scholen en zorginstellingen ligt veel kennis juist bij die volgers. Die kennis kan veel beter benut worden door professionals te erkennen in hun (vak)bekwaamheid. Daarom is het nodig om deze professionals in stelling te brengen en uit te nodigen om hun kennis, vaardigheden en persoonlijke kwaliteiten te benutten in het belang van de organisatie als geheel.

Wie het nieuwe leiderschapsmodel handhaaft slaagt er veel meer in om gaven en talenten van volgers te benutten. Leiderschap is niet langer het kenmerk van een enkeling, maar leiderschap wordt het kenmerk van een groep. Zo kan een ‘formele volger’ op een bepaald thema leider zijn, waarbij de formele leider een volger wordt. In het nieuwe leiderschap gaat het er niet meer om ‘dat de baas het steeds mag zeggen’. Daar komt ‘wie het weet, het mag zeggen’ voor in de plaats. Dat is bevorderlijke voor de persoonlijke ontwikkeling van medewerkers, het bevordert hun zelfvertrouwen en doet de werkvreugde toenemen. Het mes snijdt aan heel veel kanten!”

"Wie het nieuwe leiderschapsmodel handhaaft slaagt er veel meer in om gaven en talenten van volgers te benutten."

Kun je dat toelichten aan de hand van een voorbeeld?
Alex noemt een voorbeeld uit de zorgsector. “Jos de Blok vond dat de relatie tussen zorgverlener en zorgvrager moest worden hersteld, nadat deze door allerlei oorzaken verbroken was. De Blok ervoer als medewerker in een ziekenhuis dat er niet gedacht werd vanuit de zorgvrager, maar vanuit de organisatie. Na een mislukte poging om van binnenuit het zorgbedrijf te veranderen, richtte De Blok in 2007 thuiszorgorganisatie Buurtzorg op. Uitgangspunt was de wijkverpleging van vroeger realiseren, maar dan op een moderne manier. Dat ideaal kreeg gestalte met zelfsturende Buurtzorgteams van professionals overal in ons land. Inmiddels zijn er meer dan achtduizend verpleegkundigen in dienst binnen meer dan zevenhonderdvijftig zelfsturende teams met slechts enkele tientallen mensen op de administratie en geen enkele manager.”

Je schrijft over de komst van een dorpshuis in je woonplaats Noordeloos. Wat zegt dit voorbeeld over het nieuwe leiderschapsmodel?
“Het illustreert een maatschappelijke ontwikkeling. Inwoners van Noordeloos plaatsten vraagtekens bij gemeentelijke plannen voor een nieuw dorpshuis. Vervolgens heeft een groep burgers zelf het initiatief genomen voor een nieuw voorstel waarbij zij de wethouder uitnodigden in plaats van andersom. In ons land nemen mensen steeds vaker het heft in eigen handen. Burgerinitiatieven zoals die in Noordeloos schieten als paddenstoelen uit de grond. Deze en andere maatschappelijke ontwikkelingen hebben natuurlijk hun impact op (leiderschap in) organisaties, omdat (nieuwe) mensen vanuit die maatschappij de organisaties binnenkomen.

Leiders kunnen niet blijven doen wat ze altijd deden en blijven vasthouden aan de klassieke manier van leidinggeven. Dat is oud leiderschap over nieuw organiseren en dat gaat botsen. Dit laat de noodzaak van een nieuwe manier van leidinggeven en organiseren zien. Als je als organisatie wilt overleven moet je daarop in spelen.”

Wat is de invloed van de digitalisering op dit gebied?
“Met name door sociale media ontstaat een nieuw soort collectiviteit op een schaal die vroeger ondenkbaar was. Kon je vroeger nauwelijks weg uit een groepsverband, nu kun je veel vrijer kiezen voor een groep en zit je er niet aan vast voor de rest van je leven. In die (netwerk)omgeving wordt de nieuwe professional grootgebracht; hij stapt met andere beelden en intenties een organisatie binnen. Als je je vervolgens vasthoudt aan hiërarchisch leiderschap komt er een moment waarbij dat mis gaat. Die manier van leidinggeven botst met onze netwerksamenleving.”

"De afstand tussen dominee en gemeente kleiner is geworden. Het nieuwe leiderschap komt ook in de kerk tot uiting."

Je bent in het dagelijks leven ook actief als ouderling. Hoe zie je die maatschappelijke verandering terug in de kerk?
“Naast de digitalisering en andere trends wijs ik in het boek ook op autoriteitskritiek,” maakt de schrijver duidelijk. “Dit gaat ook de kerk niet voorbij. De achting die er vroeger was voor predikanten is vandaag de dag veel minder vanzelfsprekend. Dat kan zelfs doorslaan in vrijpostigheid. Dat vind ik niet positief. Een positief aspect is dat de afstand tussen dominee en gemeente kleiner is geworden, waardoor er meer verbinding ontstaat. Een gemeente moet geen organisatie zijn, maar veel meer een organisme. Dat geldt wat mij betreft overigens ook voor organisaties!

De Bijbel geeft aanleiding voor deze zienswijze. Daarin wordt de gemeente voorgesteld als een lichaam. Eigenschappen van een lichaam zijn eenheid en verscheidenheid, waarbij het ene lid niet tegen de ander kan zeggen ‘ik heb je niet nodig’. Het hoofd van het lichaam is niet de dominee of de kerkenraad, maar Christus. Ambtsdragers, zij die de gemeente leiden, staan dus in dienst van de ander. Vanuit die opvatting sluit het nieuwe leiderschap – waarin we van bezitten naar delen gaan – hier veel beter op aan dan het hiërarchische model. Als de positie doorslaggevend is komen gaven en talenten van gemeenteleden onder druk te staan.”

Welke type mensen kunnen in het nieuwe leiderschap beter tot hun recht komen?
“Een organisatie bestaat onder andere uit productietijgers die hard werken, maar dat over het algemeen op de achtergrond doen. Daardoor krijgen ze niet altijd de waardering die ze verdienen. Deze types lopen veel rond bij scholen en zorginstellingen. Ik denk dat ze veel meer in hun mars hebben dan in het klassieke, hiërarchische model tot uiting komt. Dat model is verstikkend voor volgers die nieuwe initiatieven hebben. Daarnaast zijn er ook mensen die nog aan het begin staan heel leergierig zijn. In sommige organisaties geldt een ongeschreven regel ‘ga jij eerst maar eens kijken en leren voordat je wat mag zeggen.’ Dat is zonde! Het zorgt voor gemiste kansen. Neem iemand die in opleiding is serieus. Ondervraag ze en maak ze in de positieve zin van het woord assertief. Dat levert vaak ook nog heel bruikbare informatie op voor organisaties. Dat is volgens mij dienstbaar zijn aan elkaar.”

In het boek Nieuw leiderschap - van bezitten naar delen worden deze veranderingen in hun context geplaatst, kritisch bekeken en gelegd naast bijbelse bezinning. Klik hier om het boek te bekijken of te bestellen.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen
CIP+

Albert verklaarde de biddende Martin Koornstra voor gek - en kan nu weer lopen

“Het was een wonderlijke zaterdag.” Albert Bos is nog altijd onder de indruk van wat hem op Urk is overkomen. En wat hem is overkomen kunnen we allemaal zien in dit filmpje. In het inmiddels veelbesproken filmpje dat op social media vaak werd bekeken en gedeeld zou te zien zijn dat hij wonderbaarlijk werd genezen van pijn in z’n been. Er werd triomfantelijk met krukken gezwaaid vanwege de gebedsgenezing. Mensen juichten van blijdschap. CIP.nl sprak maandagmiddag met Albert en zijn vrouw Carla. Wat is er precies gebeur...

De oudste praktiserend huisarts van Nederland is overleden - en kon zich de hemel moeilijk voorstellen

De oudste praktiserend huisarts van Nederland, Nico van Hasselt, is overleden op 93-jarige leeftijd. In een dodencel van de nazi’s zwoer Nico van Hasselt (92) zichzelf ooit een eed: ‘Als ik hier ooit uitkom, dien ik de rest van mijn leven als huisarts.’ En die belofte deed hij gestand. Ondanks zijn zeer hoge leeftijd bleef hij werkzaam als dokter in Amsterdam. Hij deed zelfs nog huisbezoeken. In een interview met De Nieuwe Koers vertelde de arts over zijn geloof ten tijde van de Tweede Wereldoorlog. “In de dodencel aan d...

Israël zal leven!

Onlangs las ik dat het aantal Joodse mensen in Israël dat gelooft in de Heere Jezus, de Messias, inmiddels wordt geschat op rond de 30.000. Het zijn niet alleen de immigranten waardoor dat aantal stijgt, maar ook doordat mensen in Israël tot geloof komen. God werkt. Het zijn de ritselingen, die zullen uitlopen op Romeinen 11:26 – ‘En zo zal heel Israel zalig worden’. De profeet Ezechiël schrijft daar zo prachtig over in hoofdstuk 37. Ik ben er vast van overtuigd dat hij hier verwijst naar gebeurtenissen die zullen...
CIP+

"Oprechte christenen kunnen kerk en geloof niet combineren"

“Ik heb de laatste tijd meerdere keren de opmerking gehoord: ‘Sinds ik niet meer naar de kerk ga, heb ik meer ruimte om te geloven.’ Dat klinkt als vloeken in de kerk, maar toch gebeurt het.” Theoloog Remmelt Meijer sprak het afgelopen jaar verschillende kerkverlaters. Zelf noemt hij ze liever grensgangers, omdat de kerkdeur voor velen niet definitief dicht is. “Oprechte christenen kunnen kerk en geloof niet combineren,” merkt de pionier op. Je sprak een groep kerkverlaters/grensgangers en schreef...

Waarom God Zijn volk de opdracht gaf om de sabbat te houden

"In Deuteronomium 5:15 wordt de reden gegeven waarom God Zijn volk gebiedt de sabbat (rustdag) te houden, namelijk: omdat de Heere Zijn slavenvolk uit Egypte bevrijd heeft. Ik zie de link, de reden, niet in. Kunt u deze relatie met ons duidelijk maken?," aldus een vragensteller in de vragenrubriek van Refoweb.nl. Kandidaat G. K. Terreehorst geeft antwoord."Het rusten op de sabbat is een gebod van de HEERE," antwoordt de hersteld hervormde kandidaat uit Apeldoorn. "Elke Israëliet moet zich daaraan houden. Men moch...

Baby Lisa genas van een ernstige huidaandoening

Baby Lisa wordt geboren met een ernstige huidaandoening, Collodion. Artsen zijn verbaasd dat de huid van baby Lisa binnen no-time geneest, schrijft Xpedition Glory. Bekijk het indrukwekkende verhaal van moeder Kim. Bekijk de video en klik hier voor meer fragmenten van Xpedition Glory:
Vakanties
Hier adverteren?

Tommie Christiaan speelt Jezus in The Passion 2018

Tommie Christiaan en Glennis Grace vervullen dit jaar de rollen van Jezus en Maria in de achtste editie van The Passion. Het muzikale paas-evenement vindt op donderdag 29 maart plaats in de Bijlmer. Zanger Jeangu Macrooy en rapper Brainpower (Gertjan Mulder) vertolken de rollen van de discipelen Judas en Petrus. Bert van Leeuwen zal verslag doen van de processie. Tommie Christiaan speelt Jezus. Deze namen werden gisteren onthuld door fans van The Passion via een livestream op Facebook. Bij Jinek werd bekendgemaakt dat Arjan Ede...
CIP+

"De Bijbel zegt niets zegt over duurzame relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht"

Homoseksueel. Je mag het wel zijn, maar niet in de praktijk brengen, is een veelvoorkomende opvatting in christelijk Nederland. Is dat terecht? Wat zegt de Bijbel daarover? Is homoseksualiteit inderdaad een gruwel in de ogen van God? In de tweede video beantwoordt John Lapré dit soort vragen, naar aanleiding van zijn boek De veilige kerk, in gesprek met Rik Bokelman. Hoe wordt er doorgaans gereageerd op een coming out? “Je ziet over het algemeen dat daar redelijk goed mee om wordt gegaan, maar dat het wat moeilijke...

Kans op Oscar film over christenvervolging

De film ‘Watu Wote: All of us’, over het moedige antwoord van moslims in Kenia op de vervolging van christenen door Al-Shabaab maakt kans op een Oscar. De 22 minuten durende film is gebaseerd op het waargebeurde verhaal over passagiers tijdens een busreis naar Mandera, een klein stadje aan de grens met Somalië in het noordoosten van Kenia. In december 2015 werd hun bus aangevallen door leden van de terroristische organisatie al-Shabaab. Die hadden als doel de christelijke passagiers te scheiden van de moslims om hen t...

SGP en ChristenUnie opnieuw bezorgd over positie eenverdieners

Eenverdieners zijn de laatste jaren relatief flink meer belasting gaan betalen. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) loopt hun belastingdruk komende tijd waarschijnlijk alleen maar verder op, terwijl die voor tweeverdieners is gedaald. Politiek leiders Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Kees van der Staaij (SGP) uiten hun bezorgdheid. -De meeste eenverdieners stemmen geen SGP, maar VVD-Er zijn net zoveel eenverdieners die D66 stemmen als SGP-In totaal zijn eenverdieners goed voor 20 zetels-Onder SGP stemmers is maar 20% eenverdiener...
CIP+

Refoweb-boys: "De reformatorische gezindte is volwassen geworden"

“We zien steeds minder oppervlakkige vragen over tv-kijken of een hoed dragen. De reformatorische gezindte is volwassen geworden,” zegt Gert Janssen. Samen met Henk Aalbers is hij initiatiefnemer van Refoweb.nl. Daar kunnen mensen, binnen en buiten de reformatorische gezindte met bijna al hun vragen terecht. CIP.nl zocht het duo op. “Het zou mooi zijn dat er een moment komt dat we onszelf kunnen opheffen.” Wat begon met een chatbox is uitgegroeid tot een vragenrubriek met een enorm archief. Ook is...

Lastercampagne tegen Messiaans-Joodse christenen in Israël

Stenen gooien, lastercampagnes in de media, chantage. Ultra-orthodoxe joden doen er alles aan om een ontmoetingscentrum van Messias-belijdende joden in Dimona, Israël, opnieuw te laten sluiten. Het centrum is net weer geopend en dat levert weer nieuwe protesten op, meldt Stichting De Ondergrondse Kerk (SDOK). Het centrum is een ontmoetingsplaats voor joden die in Jezus geloven. Ze drinken en koffie en thee en voeren gesprekken met elkaar. Vorig jaar werd de ontmoetingsplek kortdurend gesloten, na protesten van ultra-or...

Ds. J. J. ten Brinke aan de slag in hervormd Oud-Beijerland

De hervormde gemeente in Oud-Beijerland verwelkomt binnenkort een nieuwe predikant. Ds. J. J. ten Brinke heeft het beroep aanvaard. De kerkenraad zocht een opvolger voor de vorig jaar naar Polsbroek vertrokken ds. C. Boele. Ten Brinke bedankte vorig jaar voor beroepen uit Bodegraven, Giessendam-Neder-Hardinxveld en Woudenberg.
CIP+

Moeten we nou vóór of tegen de mogelijk nieuwe Donorwet zijn?

Dezer dagen hebben we het allemaal weer over orgaandonors omdat de initiatiefwet van D66 voor een actief donorregistratiesysteem (ADR), die in september 2016 was aangenomen door de Tweede Kamer. Aanstaande dinsdag wordt het wetsvoorstel in stemming gebracht in de Eerste Kamer. Wat moeten we hopen dat er uitkomt? Moeten de christelijke partijen bij voorbaat tegen zijn omdat het wetsvoorstel van D66 kwam? Of moeten zij het op zijn eigen merites beoordelen? Eerlijk gezegd ben ik nogal geschokt door allerlei gevoelsmatige argum...

Wat gisteren ‘normaal’ was, is nu ‘vreemd’

"De tijd is een raar iets. Wat gisteren ‘normaal’ was, is nu ‘vreemd’. Wat gisteren ‘vreemd’ was, is nu ‘hip’. Wij wisten niet hoe snel wij van de percolator af konden komen. Nu is het ‘cool’ om met zo’n ding je koffie te zetten. ‘Het milieu’ was in mijn jeugd links en ‘geitenwollen sok’," vertelt ds. Jan Rinzema in een nieuwe overdenking."Nu is het ‘milieu’ mainstream. ‘Vegetarisch’ riep 20 jaar geleden argwaan, achterdocht...
CIP+

Is orgaandonatie Bijbels?

Is orgaandonatie Bijbels? Theoloog Jos de Keijzer beantwoordt deze vraag in dit artikel. De Eerste Kamer heeft de nieuwe donorwet aangenomen. Sommigen blij, anderen niet. Wel raar, een overheid die grossierder wordt in de lijken van haar dode onderdanen. Ik heb er ambivalente gevoelens bij. Aan de ene kant mag de overheid niet zomaar beschikken over de lichamen van haar onderdanen; ook niet na hun dood. Dat kan gewoon helemaal niet. Aan de andere kant is er een schreeuwende behoefte aan orgaandonatie. Er gaan let...

Abele Reitsma is tegenstander van de nieuwe donorwet en legt uit waarom

De Eerste Kamer heeft ingestemd met een nieuwe donorwet. De nieuwe norm is dat je standaard donor bent, tenzij je aangeeft dat niet te willen. Welke bezwaren zijn er op de nieuwe wet? Abele Reitsma van Stichting Bezinning Orgaandonatie geeft antwoord in het Family7-programma Uitgelicht. Bekijk het volledige gesprek en klik hier voor meer video's van Family7:

Misbruik tierde welig in zorgcentrum van voormalig geestelijk leider pinksterkerk

Een 'geestelijk leider' en een medewerkster/cliënte van de Jedidja Hoeve, een evangelisch zorgcentrum in Meerkerk, worden verdacht van ontucht van een in 2016 gestorven jonge vrouw. Dagblad Trouw schrijft deze week over deze zaak.Aaldert van E. (77) kreeg twee jaar cel voor seksueel misbruik van bewoners. Deze week moest de Belgische Marjos H. zich voor de Rotterdamse rechter verantwoorden voor haar betrokkenheid bij door Van E. gepleegde ontucht. De omstreden en charismatische Van E., ooit leider van...