Habakuk

Drie waardevolle lessen uit Habakuk

08-11-2017 door Leen Stehouwer
Evangelisch College
Het Evangelisch College (EC) is een interkerkelijk opleidingsinstituut dat (deeltijd)opleidingen en cursussen aanbiedt op het gebied van de Bijbel, Theologie, Missionair Werk en Pastoraat.

Habakuk is een vrij onbekende profeet uit het Oude Testament. Toch is het boek met zijn profetie om meerdere redenen interessant. Habakuk zelf komt naar voren als een man die een diepe relatie met God heeft en zich in zijn hart laat kijken. Het boek heeft vragen als onderwerp die ook in onze tijd nog spelen. Bovendien is Habakuk geen moeilijk boek, de grote lijn is goed te begrijpen.

Hieronder volgen 3 waardevolle lessen uit Habakuk, 3 uitnodigingen om nader kennis te maken met dit kleine bijbelboek van 3 hoofdstukken.

1. Habakuk gaat in gesprek met God
Wie het bijbelboek Habakuk gaat lezen, komt erachter dat in de eerste 2 hoofdstukken een gesprek plaatsvindt. Een gesprek tussen Habakuk en God, waartoe Habakuk het initiatief heeft genomen. Na het opschrift van 1:1 begint Habakuk in vers 2-4 met een 'aanklacht', een vraag aan God. In het land Juda wordt de goede wet van God ondermijnd, het recht krijgt niet langer zijn loop. Rechtvaardige en eerlijke mensen worden vertrapt. Habakuk vraagt: “Waarom? Hoelang kunt U dit nog verdragen?” Het is een vraag uit een hart dat gericht is op God en bewogen met de medemens.

Het antwoord dat God geeft in vers 5-11 is een beschrijving van de Chaldeeën (Babyloniërs) die militair oppermachtig zijn en het geweld liefhebben. De legermacht van de Chaldeeën is angstaanjagend, en tegelijkertijd moreel slecht. In Gods hand zijn zij een instrument om anderen, ook Juda, voor hun zonden te straffen.

Habakuk laat ons zien dat het goed is om met onze vragen naar God toe te gaan.

In vers 12 verwoordt Habakuk zijn vertrouwen op God. Hij noemt Hem ‘Heilige’ en ‘Rots’. De komst van de Babyloniërs zal een straf en een tuchtiging zijn, maar niet het einde betekenen voor het volk van God. Toch roept de straf door de hand van de Babyloniërs nog een andere vraag op, die Habakuk in vers 13-17 stelt. Waarom worden deze goddelozen gebruikt om Gods volk (en andere volken) te straffen? De Chaldeeën zijn immers nog erger dan de Judeeërs (1:13)! Ze zijn moordenaars zonder enig mededogen (1:17) en hebben geen enkel besef van de ware God (1:16). Zullen zij dan hun gang maar kunnen gaan, en zich er nog vrolijk over kunnen maken ook? Dat is toch ook geen recht?

Habakuk laat ons zien dat het goed is om met onze vragen naar God toe te gaan. We zien hoe in zijn woorden ontzag, vrijmoedigheid en vertrouwen samengaan. Geen vanzelfsprekende, wel een uitdagende mix!

2. Habakuk kan wachten
Habakuk 2:1 laat zien dat de profeet op zijn tweede vraag niet direct antwoord krijgt. Geen probleem voor Habakuk, hij wacht. Hoelang moest Habakuk wachten? We weten het niet, maar zijn geduld wordt beloond. Het antwoord is niet alleen voor hem persoonlijk, want hij moet het op tafelen (stenen platen) schrijven zodat het in het voorbijlopen te lezen is (2:2). Voor menselijke beleving kan het lang duren voor God spreekt of voor zijn woorden werkelijkheid worden. God belooft echter ondubbelzinnig dat wat Hij zegt zeker zal gebeuren (2:3).

Volgens het eerste deel van vers 4 zal degene die kwaad doet niet standhouden, maar (4b) “de rechtvaardige zal door zijn geloof (NBV: trouw) leven”. Vertrouw op God en je zult leven! Deze belofte is een kernboodschap van Habakuk, die ook verderop in de Bijbel doorklinkt. Wat belooft God? Het succes van de koning van Babel met zijn hoogmoed zal niet blijvend zijn. De volken die hij onderwerpt zullen hem uiteindelijk bespotten met een vijfvoudig ‘wee’ (2: 6b, 9, 12, 15 en 19).

Wachten op God is niet ‘in de wachtkamer zitten’, maar actief op Hem vertrouwen. Het wachten van Habakuk is daar een prachtig voorbeeld van. Onderzoek maar eens hoe vaak in de Bijbel wordt gesproken over ‘wachten op God’, en laat je verrassen door de rijke inhoud van deze teksten.

Wachten op God is niet ‘in de wachtkamer zitten’, maar actief op Hem vertrouwen.

3. Habakuk houdt in moeilijke tijden vol
Habakuk kan wachten tot God antwoordt. Maar als hij Gods belofte heeft ontvangen (de rechtvaardige zal door zijn geloof leven en de boosdoener zal gestraft worden), kan hij ook wachten op de vervulling van die belofte.

Habakuk 3 is een gebed van Habakuk in de vorm van een psalm. Het grootste gedeelte (3:1-15) is een beschrijving van God in zijn majesteit als Hij komt om het kwaad te straffen en de mensen die bij Hem horen te redden. Habakuk heeft God zo gezien in het visioen en hij vertrouwt er vast op dat dit ingrijpen werkelijkheid zal worden.
En ondertussen, de tijd tot het ingrijpen van God? In ontroerende woorden (3:16-19) belijdt Habakuk dat Hij op God blijft vertrouwen, wat hem ook overkomt.

Al zal de vijgenboom niet bloeien,
al zal de wijnstok niets voortbrengen,
al zal de oogst van de olijfboom tegenvallen,
al zal er geen koren op de akkers staan,
al zal er geen schaap meer in de kooien zijn
en geen rund meer binnen de omheining –
toch zal ik juichen voor de HEER,
jubelen voor de God die mij redt.
God, de HEER, is mijn kracht,
Hij maakt mijn voeten snel als hinden,
Hij laat mij over mijn bergen gaan.

De belofte van God dat uiteindelijk alles rechtgezet wordt is zo bepalend voor Habakuk, dat hij in feite zegt: “wat mij ook overkomen zal, wat ik ook zal missen van de dingen die ik nodig heb, met vreugde zal ik mij aan God blijven toevertrouwen.”

Leen Stehouwer is docent Oude Testament bij het Evangelisch College. De ETS-Bijbelcursus van het Evangelisch College is een interkerkelijke Bijbelcursus die wordt aangeboden op 55 locaties in Nederland en online. Elke lesmaand behandelt de cursus één Bijbelboek uit het Oude Testament en één Bijbelboek uit het Nieuwe Testament. Onlangs ging de les Oude Testament over het Bijbelboek Habakuk. Klik hier voor meer informatie.

Ontvang het online magazine voor christenen!

Daily Newsletter
Weekly Newsletter


Discussie over Drie waardevolle lessen uit Habakuk
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!