Daniël van Deutekom

Heeft God ook niet-christenen vergeven? (III)

07-11-2017 door Daniël van Deutekom

Onlangs publiceerde CIP.nl dit artikel waarin ik mijn visie over vergeving in de Bijbel gaf en concludeerde ik dat God vol met vergeving is voor de ongelovige mens, en dat wanneer ze tot Hem komen, ze die vergeving persoonlijk ontvangen. Of men de vergeving wel of niet ontvangt, doet niets af aan Gods keuze om het individu te benaderen als een vergeven mens, maar wanneer men de vergeving ontvangt, hebben ze profijt van de door God betoonde ontferming. Erg veel christenen konden zich vinden in mijn woorden, maar ook een grote groep reageerde kritisch, waaronder Rogier van Veen, student Theologie aan de Theologische Universiteit Apeldoorn.

Rogier heeft nu een reactie geschreven op mijn artikel, in de vorm van een eigen artikel. Vervolgens vroeg hij naar mijn reactie op zijn artikel, dus vandaar dat ik dit schrijf.
Rogier begint het artikel met een uiting van verontwaardiging over mijn conclusies: “Ik was verbluft hoe het mogelijk was dat iemand kon denken dat dit de boodschap van de Bijbel is. Hoe kun je redeneren dat ongelovigen ook vergeven zijn, terwijl Gods Woord het onmogelijk acht om God te behagen zonder geloof, volgens Hebreeën 11:6.” Het is prima om verbluft te zijn om bepaalde doctrines. Ik sta dagelijks versteld van de dingen die sommige gelovigen aanhangen. Maar wat ik jammer vind, is dat Rogier vervolgens doet alsof Hebreeën 11:6 mijn hele idee onderuithaalt. Zegt dit vers dat als je niet in God gelooft, je niet vergeven bent? Nee. Dit vers zegt dat ongelovigen God niet behagen. Sinds wanneer is “het niet behagen van God” een synoniem voor “God vergeeft je niet”? Zou het kunnen dat het God behaagt als Zijn kinderen op Hem vertrouwen (geloven), en dat Hij verdrietig is als Zijn kinderen dat niet doen, zoals elke vader zo zou reageren? Hier wordt helaas een klassiek voorbeeld van eisegese (inlegkunde) gegeven.

Vervolgens analyseert hij mijn bewering dat er twee hoofdvisies zijn als het gaat over vergeving. In mijn artikel gaf ik aan dat ik vind dat beide visies waarheid bevatten, maar dat beide visies onvolkomen zijn. Vervolgens benadert hij mij alsof ik de kant kies van de tweede visie, terwijl daar geen sprake van is. Voor de goede orde: visie één stelt dat je eerst tot inkeer moet komen om vergeven te worden, en visie twee stelt dat je al vergeven bent als ongelovige. In mijn artikel haalde ik inderdaad 2 Korinthe 5:18-20 aan als voorbeeldargument voor visie twee, dat lijkt te zeggen dat Gods vergeving voor allen is. Maar – zoals ik al stelde – geloof ik dat beide visies waarheid bevatten, maar onvolkomen zijn. En dat was mijn hele punt in het artikel. Vervolgens valt het mij op dat Rogier mijn woorden benaderd, alsof ik visie twee aanhoud, waar geen sprake van is. Dat is jammer.

Zou het kunnen dat het God behaagt als Zijn kinderen op Hem vertrouwen (geloven), en dat Hij verdrietig is als Zijn kinderen dat niet doen, zoals elke vader zo zou reageren?

“Overigens, waarom zegt Paulus in vers 20 dan “laat u met God verzoenen” als Christus de hele wereld al met God verzoend heeft?” zegt hij op een gegeven moment, in een verwijzing naar de eerder aangehaalde vers uit de tweede brief aan de Korintiërs. Paulus zegt eerst dat God in Christus de wereld met zich verzoend heeft, en zegt vervolgens dat ongelovigen die verzoening dienen te ontvangen. In mijn perspectief spreekt dit voor zich. God heeft alles al volbracht aan het kruis. Echter, wanneer mensen dat niet weten en het niet ontvangen in dit leven, hebben ze er ook niets aan. Maar wanneer wij als gelovigen ongelovigen vertellen over de reeds plaatsgevonden verzoening aan het kruis, en hen tot Jezus leiden, dan zullen ze in dit leven er de vruchten van plukken. Hetzelfde stelt Romeinen 5:17 ook: “Want als door de overtreding van de ene de dood geregeerd heeft door de ene, VEEL MEER ZULLEN ZIJ DIE DE OVERVLOED VAN GENADE EN VAN DE GAVE VAN GERECHTIGHEID ONTVANGEN, IN HET LEVEN REGEREN door de Ene, namelijk Jezus Christus.”

Vervolgens impliceert hij dat ik voorbij ga aan verzen die over oordeel spreken, zoals Markus 16:16 of 2 Korinthe 5:11, en daarmee “water bij de wijn” doe. Dat vind ik jammerlijk. Ik ga niet voorbij aan dergelijke verzen. Ik tracht ze te verenigen met verzen die tegenstrijdige dingen lijken te zeggen. 2 Korinther 5:11 zegt bijvoorbeeld dat ieder mens uiteindelijk geoordeeld wordt naar hun goede of slechte daden. Ik dacht dat een pilaar van de Reformatie – sola gratia – juist stelde dat we “niet door onze werken worden gered, maar door genade alleen”? (Efeze 2:8-9) Dit soort verzen lijken ook in strijd te zijn met elkaar. Ze zijn echter prima te verenigen. Ik denk dat we alleen verschillen over hoe we dergelijke verzen met elkaar verenigen.

Vervolgens stelt Rogier: “De auteur stelt dat als teksten ons tegenstrijdig doen voorkomen, we de teksten met elkaar in overeenstemming moeten brengen. Dat moeten we doen door de teksten goed uit te leggen naar hun inhoud en verband, maar niet door aan één of beide kanten water bij de wijn te doen.” Ik denk dat Rogier het met me eens is dat het belangrijk is om een exegese (tekstuitleg) te hebben dat ogenschijnlijk tegenstrijdige verzen verenigt. Hij beweert echter dat mijn visie op vergeving (dat ik in de loop van mijn eerdere artikel voordroeg) “tegen de boodschap van de Bijbel in gaat”. Ik kan hetzelfde beweren over zijn exegese, en zou het ook met de Bijbel kunnen aantonen. Wat hier gaande is, is dat twee eeuwenoude invalshoeken met elkaar botsen. Sommigen denken dat ik zelf mijn ideeën heb verzonnen, “omdat ik niet tegen de ontnuchterende realiteit van Gods oordeel kan”. Daar is echter geen sprake van. Ik ben over de jaren van mijn onderzoek stapsgewijs steeds meer gaan denken zoals Oosters-orthodoxe christenen, met name als vroege kerkvaders uit het oosten, die niet verketterd werden door hun ideeën over het laatste oordeel.

Uit het vervolg van zijn verhaal blijkt dat hij mijn benadering van het volbrachte werk ziet als onevenwichtig, en te veel gefocust op de redding die God in dit leven geeft. Maar is dat niet een belangrijk onderdeel van de redding? Heeft de kerk door de eeuwen niet structureel het hier-en-nu aspect van de redding weggelaten, en een ongezonde nadruk gelegd op het hiernamaals? Kwam Jezus niet om ons “leven te geven, en dat in overvloed?”. Voor alle duidelijkheid: natuurlijk geloof ik dat als je als gelovige sterft, je de volheid van de hemel zal ervaren, en dat dat voor ongelovige niet (direct) is.

Zelfs Luther zei dat we God niet moeten beperken, door te geloven dat Hij enkel mensen in dit leven kan redden!

Laat me vooropstellen dat Jezus de enige weg naar de vader is. Alleen door Christus kunnen we de hemel in het hiernamaals ervaren. Wat we alleen niet doorhebben, is dat veel verzen die lijken te gaan over het toetreden van de hemel, in feite gaan over het ervaren van “hemel op aarde”. Zowel “het Koninkrijk van God” en “het Koninkrijk der Hemelen” gaan veel meer over het ervaren van hemel op aarde, dan hemel in het hiernamaals, zoals befaamde theologen als N.T. Wright ook stellen. Maar uiteraard verwacht ik niet dat iedereen onmiddellijk openstaat voor dergelijke nieuwe inzichten. Helaas zijn maar weinigen zich bewust van dat er velerlei andere invalshoeken in de kerk wereldwijd zijn, die trouw zijn aan de apostolische geloofsbelijdenis. Vaak keurt men vol verbazing nieuwe ideeën af, puur omdat het anders is dan wat men altijd geloofd heeft. We zijn nu 500 jaar verder dan de Reformatie, en ik geloof dat we er nog niet zijn. We hebben nog een reformatie nodig. Onze broeders van de Oosters-orthodoxe kerk hebben al eeuwen andere doctrines omtrent bijvoorbeeld het kruisoffer, de eindtijd, redding en het hiernamaals. Zijn zij totaal misleid? Of hebben ze ons misschien nog iets te leren? Ik geloof dat nederigheid gevergd is in theologische discussies als deze. Of willen we dat elke christen precies hetzelfde geloofd als wij? Is dat niet inherent aan sektes?

Ontvang het online magazine voor christenen!

Daily Newsletter
Weekly Newsletter

Persoonlijk geloof ik niet dat de dood het einde is voor ongelovigen. Predikte Jezus niet tot de doden in het dodenrijk tijdens de drie dagen dat Hij dood was, en zette Hij hen niet vrij en gaf Hij hen niet nieuw leven, naar de Geest? (1 Petrus 3:18-20; 4:5-6) Gaf Hij niet een tweede kans aan de mensen die stierven ten tijde van de zondvloed? Of predikte Jezus voor niets tot de verloren zielen? Sinds wanneer keren Gods woorden ledig weder? Nee, Jezus sprak, en Zijn woorden transformeerde de doden, en Hij zette ze vrij. Sommigen van hen werden zelfs opgewekt met Jezus (Mattheüs 27:52-53). En ik ben niet alleen als het hierover gaat. Rogier doet een beroep op kerkvaders als Augustinus, Luther, Calvijn en Spurgeon. “Daarmee heb ik 2000 jaar kerkgeschiedenis achter mij staan wat ik als geen kleinigheid beschouw.” Dat is zeker zo. Maar ook ik sta niet alleen: Ireneüs van Lyon, St. Jerome, Gregorius van Nyssa, Origenes, Clemens van Alexandrië, Athanasius van Alexandrië, Eusebius van Caesarea en vele anderen door heel de kerkgeschiedenis, met name uit de oosterse kerk.

Zelfs Luther zei dat we God niet moeten beperken, door te geloven dat Hij enkel mensen in dit leven kan redden! Ik ben nog niet dood geweest, dus ik weet het niet. Wat ik wel weet is dat het label die Rogier ten slot op mij plakt, kortzichtig is, en puur uit onwetendheid voorkomt. Hij zegt namelijk dat ik “extreme alverzoening” predik, en daarmee impliceert hij iets wat mij niet representeert, namelijk dat ik geloof dat het allemaal niets meer uitmaakt, en dat iedereen na de dood onmiddellijk de hemel binnentreedt. Dat is een karikatuur van wat ik geloof, en tevens dient het woord “extreem” in “extreme alverzoening” geen nut dan om te stigmatiseren.

Tevens wordt er voorbijgegaan aan het feit dat er zeer veel verschillende vormen van alverzoening zijn, zoals Unitaristisch Universalisme, Apokatastasis, Hoopvol Universalisme, etc. Ze allemaal over één kam scheren, en mij vervolgens eronder labelen, op basis van één artikel dat niet eens gaat over alverzoening, maar over vergeving, doet naar mijns inziens geen recht aan mijn eerdere artikel. Bovendien geeft de schrijver op zijn Facebookpagina toe dat hij zich eigenlijk nog niet zo verdiept heeft in de diverse vormen van alverzoening door de eeuwen heen. Let wel: hoe de meeste mensen “alverzoening” definiëren, is feitelijk gezien gewoon een omschrijving van “Unitaristisch Universalisme”, iets waar ik zelf ook echt niet achter sta. Maar omdat de meeste mensen niet onderwezen worden in de verschillende nuances en substromingen, begrijpen we niet waar bepaalde ideeën vandaan komen, en zullen we het blijven bestempelen als “dwaalleer”, terwijl er zomaar eens essentiële waarheid in kan zitten. Misschien is het tijd dat we als christenen stoppen met karikaturen maken van alle stromingen die we nieuw voor ons zijn, omdat we het nog niet begrijpen?

Het is wel degelijk zo dat God vol vergeving en vol liefde is, los van of mensen dat al geaccepteerd hebben of niet.

Wat hebben we geleerd?

  • In het artikel van Rogier werd gesteld dat vergeving en redding hetzelfde is. De gebruikte argumenten heb ik ontkracht en in het juiste licht gezet. Het is wel degelijk zo dat God vol vergeving en vol liefde is, los van of mensen dat al geaccepteerd hebben of niet.
  • Het is van belang om ogenschijnlijk tegenstrijdige verzen te verenigen, en daarmee recht te doen aan de context. Hoe sommige verzen geïnterpreteerd worden, is bijvoorbeeld in strijd met pilaren van de Reformatie. Dit toont dat – zelfs binnen de gereformeerde theologie – er ook niet altijd trouw geredeneerd wordt naar de traditie. Laten we dan consequent zijn en concluderen dat de Reformatie ook niet alles is en dat andere stromingen – zoals de Oosters-orthodoxe Kerk – het soms beter zien dan wij in Nederland.
  • Hoe we als kerk kijken naar het hiernamaals verschilt ontzettend per stroming, en door de eeuwen. Puur omdat de meeste mensen nu geloven in een bepaalde doctrine (betreffende het hiernamaals), betekent dat niet dat de waarheid al gevonden is.
  • Omdat er het sentiment heerst dat de Reformatie reeds geschied is, ontlopen veel christenen de gelegenheid om te groeien in hun zoektocht naar waarheid. We zijn er nog niet, dus is nederigheid gevergd om te groeien in de kennis van God. Ik geloof dat we elkaar daarbij kunnen helpen door middel van onder andere open discussies als deze. Daarom ben ik ook dankbaar voor het artikel van Rogier, en hoop ik dat mijn woorden niet te hard of te stellig over zijn gekomen.

Ik hoop dat elke lezer de moed zal hebben om bepaalde vanzelfsprekendheden binnen het geloof te bevragen. Bevragen is nooit verkeerd, want zo kan je opnieuw ontdekken waarom je iets gelooft. Mij heeft dat ontzettend gezegend, en hopelijk zal het jou ook zo zegenen, alhoewel we vast wel zullen blijven verschillen van mening over significante en minder significante onderwerpen.



Discussie over Heeft God ook niet-christenen vergeven? (III)
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!