predikant

Het ambt heeft al heel veel slachtoffers gemaakt

02-11-2017 door Gerhard Rijksen

Verleden week zijn door het goede, evenwichtige artikel van Karel Smouter in De Correspondent twee voorgangers die ik goed ken, en waar ik heel positieve ervaringen mee heb gehad, een beetje in diskrediet geraakt. Ik betreur dat om een heleboel verschillende redenen.

Er is al van alles door iedereen over gezegd en ik heb er weinig behoefte aan dat dunnetjes over te doen. Het valt wel op dat vrijwel alle reageerders menen partij te moeten kiezen tussen Karel en de andere twee heren. Het lijkt me dat daar nog een heleboel ruimte tussen zit. Ruimte die recht doet aan het goede en integere schrijven van Karel, én aan de vele goede dingen die genoemde heren ook hebben bijgedragen aan het koninkrijk van God. Ruimte die ook benut moet worden voor het gewoon eerlijk benoemen (en erkennen!) van dat wat nu niet goed is gegaan en waarvoor gewoon verantwoordelijkheid moet worden genomen en waarvoor recht moet worden gedaan.

Ik denk echter dat de in de artikelen besproken problemen, mede het gevolg zijn van een verkeerde kijk op de positie van voorgangers en predikanten. Op het punt van voorgangerschap zijn we in de kerken in Nederland ook na 500 jaar Reformatie nog niets opgeschoten. Sterker: ik denk dat het alleen maar verder degenereert. Waar men vroeger via meneer Pastoor geloofde, gelooft men nu via de plaatselijke predikant of voorganger. Zijn invloed op het geloofsleven van de kudde is zo groot, dat zijn mate van geloof en relatie met God, ook vaak het geestelijk plafond is voor zijn kudde. Terwijl er op het geloofsleven waarvan Jezus de overste Leidsman is volgens mij helemaal geen plafond zit.

Je zult maar voorganger of predikant zijn! Een onmogelijke taak. En sterker nog... een taak die in het totale Nieuwe Testament niet voor komt.

Met het woord voorganger duiden wij gewoonlijk degene aan in de gemeente die de herderlijke rol vervult. Over herders wordt in dat kader bijvoorbeeld gesproken in Efeze 4:11. Daar wordt het woord poimenas gebruikt; het enige vers in het hele NT waarin dat gebruikt wordt. Poimenas is een meervoudsvorm, en duidt dus niet op één enkele herder, maar op meerdere herders. Er is dus geen bijbelse onderbouwing te vinden voor het idee van één herder, één predikant of voorganger voor een gemeente.

Daarbij is het belangrijk dat het in Efeze 4 niet om een functie of titel gaat, maar veel meer om een taak. Of je nu herder, profeet, leraar, apostel, evangelieverkondiger, koster of aanbiddingsleider bent, je bent gewoon één lichaamsdeel van het lichaam van Christus, waarvan Christus het Hoofd is.

We moeten goed beseffen dat de betekenis en inhoud die wij hebben gegeven aan de positie van de herder, voorganger of predikant, een betekenis of inhoud is die in 2000 jaar kerkgeschiedenis is gevormd en die daardoor alleen al niet één op één te leggen is op het woord dat we in Efeze 4:11 lezen. De eerste eeuwse herders waren de plaatselijke oudsten en opzieners van de gemeenschap van gelovigen. En hun functie was een heel andere dan die van de hedendaagse voorganger of dominee.

Maar als de vroege kerk geen voorgangers had zoals wij die kennen, waar komen ze dan vandaan? Hoe zijn ze aan hun prominente positie in het christelijk geloof gekomen? Dit artikel biedt onvoldoende ruimte om die ontwikkeling van 2000 jaar en langer helemaal te beschrijven. Daarvoor verwijs ik graag naar het boek 'Zo zijn onze manieren' dat onlangs werd uitgegeven door Uitgeverij Gideon.

In het kader van de actualiteit, die de aanleiding vormde voor het schrijven van dit artikel, is het vooral van belang dat we beseffen dat voorgangers, predikanten lasten dragen die helemaal niet voor hen bedoeld zijn.

De christelijke nieuwsbrief die je ook echt leest!

Daily Newsletter
Weekly Newsletter

Ik geloof dat God weet wat voor maaksel wij zijn, zoals ons in de Bijbel wordt voorgehouden. Hij weet dat wij mensen maar energie hebben voor 16 uur per dag, en dat we door zoveel verschillende factoren opgebouwd en beschadigd kunnen worden, dat Hij van niemand verwacht dat ze als een soort superman zijn lichaam redden uit talloze gevaren. No man is an island. We vormen een lichaam en als één lichaamsdeel overdreven groot uitvalt spreken we al gauw van een misvormd lichaam. Het lijkt me gezond dat we dat ook zo durven benoemen als een lichaamsdeel binnen het lichaam van Christus te grote vormen gaat aannemen.

Ik kies voor nog wat fellere bewoordingen, in het besef dat talloze voorgangers en predikanten ongelooflijk goede mensen zijn die vanuit een oprecht verlangen God en de gemeente dienen. Als de eenmansbediening geen gegeven van het Nieuwe Testament is, geen opdracht van God, dan is het gevaar zeer reëel te noemen dat zo'n eenmansbediening de overige lichaamsdelen passief maakt. En dat betekent dat het lichaam van Christus, juist door het hebben van een voorganger of predikant, krachteloos wordt.

De positie van hoofd is maar voor één Persoon bestemd, Jezus Christus. Maar door de functie-invulling verdringt en vervangt de voorganger of predikant het leiderschap van Christus, en daarmee bestaat de kans dat de hedendaagse voorgangersrol Gods plan met Zijn lichaam belemmert. Waarom? Omdat er maar één Hoofd is. Omdat binnen de verhoudingen zoals die in onze kerken zichtbaar zijn de rest van het lichaam nauwelijks functioneert. Zo brengt ons model schade toe aan het lichaam zelf en de leden individueel. Zo verzuimt het lichaam zijn plek in de wereld in te nemen. En zo leidt ook de voorganger of predikant zelf grote schade.

Het ambt van predikant en voorganger heeft al heel veel slachtoffers gemaakt. Slachtoffers als Lisa en slachtoffers als dominee Jansen, Paus Huppeldepup en Pastor Pieter, of welke bijbelse of minder Bijbelse namen deze mensen ook mogen hebben. Van voorgangers wordt verwacht dat ze onnoemelijk veel ballen tegelijk in de lucht houden.

De verplichtingen die horen bij het voorgangersambt zijn verpletterend, geen mens is daartegen bestand. De verwachtingen die daarmee gelijk oplopen, maken dat onechtheid in de hand wordt gewerkt. Gemeenteleden verwachten van hun voorgangers en predikanten dat zij weten hoe het zit, dat ze nooit geloofstwijfel hebben, niet of nauwelijks worstelen met zonden, een modelgezin hebben, altijd geestelijk zijn en vooral a la minuut beschikbaar. En daarbij moet hij of zij ten allen tijde de vriendelijkheid zelve zijn. Het werkt beroepseenzaamheid in de hand. En het vraagt om water bij de wijn, ergens op een bepaald moment en een bepaald terrein, in het leven van dergelijke leiders. Want: It's lonely at the top! En God wist het. Daarom was die positie slechts voorbehouden aan Hemzelf, de Zoon.

Terug naar het Huis der helden. Laten we het niet langer iemand aandoen, in geen enkel kerkgenootschap, om die superheld te moeten zijn. Het is gedoemd te mislukken. Het lichaam heeft geen aards waterhoofd nodig, als het het hemelse Hoofd Christus kan hebben. De navel, de kleine teen, de anus, de pink, de arm, de nek en noem alles maar op zijn allemaal even belangrijk en alles moet functioneren zoals God het bedoeld heeft om van een gezond lichaam te kunnen spreken. En alleen gezonde lichamen zijn krachtig. 

Meer lezen over de positie van voorgangers door de eeuwen heen? Koop hier het boek Zo zijn onze manieren.



Discussie over Het ambt heeft al heel veel slachtoffers gemaakt
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!