Maarten Luther

God

31 oktober 2017 door Dr. Anne Jaap van den Berg

Maarten Luther bracht de Bijbel dichtbij

Maarten Luther was de eerste die een bijbelvertaling maakte in goed en bovenal begrijpelijk Duits. Een historische gebeurtenis! Op Reformatiedag onderzoekt dr. Anne Jaap van den Berg, bibliothecaris van het NBG, de sporen die zijn aanpak naliet.

Luther was de eerste die een Duitse bijbelvertaling uit de oorspronkelijke talen maakte. Daarvoor waren er ook al wel vertalingen, maar die hadden de Latijnse vertaling van de Bijbel als bron en waren vaak geschreven in een vrij ontoegankelijk en soms onbeholpen Duits. Luther deed het anders: hij wilde een vertaling maken – hij sprak ook wel over een ‘verduitsing’ – in goed en bovenal begrijpelijk Duits. En dat niet alleen: in zijn vertaling moest ook de bedoeling van diverse teksten doorklinken. Dat kwam geheel overeen met zijn opvatting dat de Schrift de enige bron was voor het leven (sola scriptura) en men door het geloof alleen (sola fide) zalig kon worden.

In september 1522 – vijf jaar nadat hij te Wittenberg zijn beroemde stellingen had bekendgemaakt – verscheen van zijn hand het Nieuwe Testament in het Duits. Dat liep als een trein. De eerste oplage van ongeveer 3.000 exemplaren was al binnen twee maanden uitverkocht. Boeken waren toen niet goedkoop: deze uitgave kostte, afhankelijk van de uitvoering, tussen een halve en anderhalve gulden, en dat kwam overeen met een tot drie weeklonen van een timmerman. Al in december 1522 verscheen een tweede uitgave en dat zou niet de laatste zijn. Met Luthers uitgave kregen de Duitsers het gevoel dat zij nu het Nieuwe Testament lazen zoals het geklonken moest hebben voor de eerste christenen. Na het Nieuwe Testament vertaalde Luther ook het Oude Testament. Dat verscheen vanaf 1523 in gedeelten, totdat het in 1534 volledig klaar was.

Bijbelse prentkunst
Met de verschijning van de vertaling van Luther brak ook een nieuwe fase in de bijbelse prentkunst aan. Luther stond verkondiging van het woord voor, zowel in schrift als in beeld, als ook via het lied. In die tijd maakten bekende kunstenaars ook bijbelse afbeeldingen. Zo verschenen in de eerste uitgave van het Nieuwe Testament bij het boek Openbaring 21 afbeeldingen van Lucas Cranach. Sommige prenten lieten er geen twijfel over bestaan hoe destijds over het pausdom werd gedacht: de hoer van Babylon en het Beest werden afgebeeld met een pauselijke tiara (kroon) op hun hoofd.

Voor de gewone man
Luthers vertaling is mede beroemd geworden door het taalgebruik. Luther wilde de Bijbel bij het volk brengen en voor de gewone man toegankelijk maken. Zijn werkwijze omschreef hij als volgt: je moet vragen aan een moeder in huis, aan de kinderen op straat, aan de gewone man op de markt hoe zij praten en daarnaar vertalen, dan verstaan zij het en dan merken ze dat je Duits met hen spreekt. Zo ging Luther dan ook te werk. Hij ging naar de slager om te vragen hoe men een bepaald gedeelte van een varken noemde. Als voorbeeld van zijn vertaalmethode schreef hij eens dat de Duitsers ‘uit de overvloed des harten spreekt de mond’ niet begrijpen – dat noemde hij een belachelijk gebruik van de taal – maar ze zeggen: ‘waar het hart vol van is, daar loopt de mond van over.’ Zo moest deze tekst uit Matteüs 12: 34 dan ook vertaald worden! Deze methode paste hij consequent toe in zijn vertaling.

De Bijbel dichtbij
Luthers bijbel heeft vele sporen nagelaten in de taal en literatuur. Woorden als ‘lokvogel’, ‘kleingelovig’, ‘naastenliefde’ en andere zijn via Luthers bijbel in de taal opgenomen. Luthers doel en aanpak zijn nog steeds actueel. Het Nederlands Bijbelgenootschap werd opgericht om de Bijbel onder het volk te brengen en doet dat nog steeds.

Dr. Anne Jaap van den Berg is werkzaam bij het Nederlands Bijbelgenootschap als bibliothecaris. Bezoek hier de website van het NBG.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen

Dr. C. A. van der Sluijs waarschuwt voor een activistisch geloofsleven

'Sinds enige maanden probeer ik ‘s morgens een tijd van bezinning te houden. Een kwartier bidden en een kwartier Bijbellezen. Dat kwartier Bijbellezen gaat wel, maar met bidden loop ik tegen een probleem aan: mijn hoofd zit altijd erg vol met gedachten. Zodra ik de stilte zoek, gaan mijn hersenen in de overdrive. Ik kan amper een hele zin bidden zonder af te dwalen met mijn gedachten,' vertelt een vragensteller op de website van Refoweb. "jij neemt jezelf te serieus. Alsof het van jou afhangt," maakt dr. C. A. van der Sluijs d...
CIP+

Albert verklaarde de biddende Martin Koornstra voor gek - en kan nu weer lopen

“Het was een wonderlijke zaterdag.” Albert Bos is nog altijd onder de indruk van wat hem op Urk is overkomen. En wat hem is overkomen kunnen we allemaal zien in dit filmpje. In het inmiddels veelbesproken filmpje dat op social media vaak werd bekeken en gedeeld zou te zien zijn dat hij wonderbaarlijk werd genezen van pijn in z’n been. Er werd triomfantelijk met krukken gezwaaid vanwege de gebedsgenezing. Mensen juichten van blijdschap. CIP.nl sprak maandagmiddag met Albert en zijn vrouw Carla. Wat is er precies gebeur...

Waarom SGP en ChristenUnie tegen de donorwet stemden

Een meerderheid van de Eerste Kamer heeft dinsdag ingestemd met de nieuwe donorwet van D66-Kamerlid Pia Dijkstra. Dat betekent dat alle volwassen Nederlanders voortaan automatisch orgaandonor zijn, tenzij hij of zij expliciet aangeeft dat niet te willen. In de Eerste Kamer stemden onder andere SGP en ChristenUnie. Onlangs legden senatoren Diederik van Dijk (SGP) en Roel Kuiper (ChristenUnie) uit waarom. Uitleg SGP'er Diederik van DijkDe bijdrage van Diederik van Dijk is te lezen op de website van de SGP. "Er is een tijd geweest dat...

Israël zal leven!

Onlangs las ik dat het aantal Joodse mensen in Israël dat gelooft in de Heere Jezus, de Messias, inmiddels wordt geschat op rond de 30.000. Het zijn niet alleen de immigranten waardoor dat aantal stijgt, maar ook doordat mensen in Israël tot geloof komen. God werkt. Het zijn de ritselingen, die zullen uitlopen op Romeinen 11:26 – ‘En zo zal heel Israel zalig worden’. De profeet Ezechiël schrijft daar zo prachtig over in hoofdstuk 37. Ik ben er vast van overtuigd dat hij hier verwijst naar gebeurtenissen die zullen...
CIP+

"De Bijbel zegt niets zegt over duurzame relaties tussen mensen van hetzelfde geslacht"

Homoseksueel. Je mag het wel zijn, maar niet in de praktijk brengen, is een veelvoorkomende opvatting in christelijk Nederland. Is dat terecht? Wat zegt de Bijbel daarover? Is homoseksualiteit inderdaad een gruwel in de ogen van God? In de tweede video beantwoordt John Lapré dit soort vragen, naar aanleiding van zijn boek De veilige kerk, in gesprek met Rik Bokelman. Hoe wordt er doorgaans gereageerd op een coming out? “Je ziet over het algemeen dat daar redelijk goed mee om wordt gegaan, maar dat het wat moeilijke...

Valentijnsdag: Kees van der Staaij vertelt waarom liefde en trouw zo mooi zijn

SGP-leider Kees van der Staaij vertelt waarom liefde en trouw in zijn ogen zo mooi zijn. Onderstaande boodschap klinkt op deze Valentijnsdag in spotjes op de radio. Deze boodschap klinkt vanmorgen in spotjes op de radio. Vertel vandaag ook waarom liefde & trouw zo mooi zijn! #ikgavoortrouw pic.twitter.com/RalWI6ezEb — Kees van der Staaij (@keesvdstaaij) February 14, 2018
Vakanties
Hier adverteren?

Waarom God Zijn volk de opdracht gaf om de sabbat te houden

"In Deuteronomium 5:15 wordt de reden gegeven waarom God Zijn volk gebiedt de sabbat (rustdag) te houden, namelijk: omdat de Heere Zijn slavenvolk uit Egypte bevrijd heeft. Ik zie de link, de reden, niet in. Kunt u deze relatie met ons duidelijk maken?," aldus een vragensteller in de vragenrubriek van Refoweb.nl. Kandidaat G. K. Terreehorst geeft antwoord."Het rusten op de sabbat is een gebod van de HEERE," antwoordt de hersteld hervormde kandidaat uit Apeldoorn. "Elke Israëliet moet zich daaraan houden. Men moch...
CIP+

Refoweb-boys: "De reformatorische gezindte is volwassen geworden"

“We zien steeds minder oppervlakkige vragen over tv-kijken of een hoed dragen. De reformatorische gezindte is volwassen geworden,” zegt Gert Janssen. Samen met Henk Aalbers is hij initiatiefnemer van Refoweb.nl. Daar kunnen mensen, binnen en buiten de reformatorische gezindte met bijna al hun vragen terecht. CIP.nl zocht het duo op. “Het zou mooi zijn dat er een moment komt dat we onszelf kunnen opheffen.” Wat begon met een chatbox is uitgegroeid tot een vragenrubriek met een enorm archief. Ook is...

Baby Lisa genas van een ernstige huidaandoening

Baby Lisa wordt geboren met een ernstige huidaandoening, Collodion. Artsen zijn verbaasd dat de huid van baby Lisa binnen no-time geneest, schrijft Xpedition Glory. Bekijk het indrukwekkende verhaal van moeder Kim. Bekijk de video en klik hier voor meer fragmenten van Xpedition Glory:
CIP+

Moeten we nou vóór of tegen de mogelijk nieuwe Donorwet zijn?

Dezer dagen hebben we het allemaal weer over orgaandonors omdat de initiatiefwet van D66 voor een actief donorregistratiesysteem (ADR), die in september 2016 was aangenomen door de Tweede Kamer. Aanstaande dinsdag wordt het wetsvoorstel in stemming gebracht in de Eerste Kamer. Wat moeten we hopen dat er uitkomt? Moeten de christelijke partijen bij voorbaat tegen zijn omdat het wetsvoorstel van D66 kwam? Of moeten zij het op zijn eigen merites beoordelen? Eerlijk gezegd ben ik nogal geschokt door allerlei gevoelsmatige argum...

Tommie Christiaan speelt Jezus in The Passion 2018

Tommie Christiaan en Glennis Grace vervullen dit jaar de rollen van Jezus en Maria in de achtste editie van The Passion. Het muzikale paas-evenement vindt op donderdag 29 maart plaats in de Bijlmer. Zanger Jeangu Macrooy en rapper Brainpower (Gertjan Mulder) vertolken de rollen van de discipelen Judas en Petrus. Bert van Leeuwen zal verslag doen van de processie. Tommie Christiaan speelt Jezus. Deze namen werden gisteren onthuld door fans van The Passion via een livestream op Facebook. Bij Jinek werd bekendgemaakt dat Arjan Ede...

SGP en ChristenUnie opnieuw bezorgd over positie eenverdieners

Eenverdieners zijn de laatste jaren relatief flink meer belasting gaan betalen. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) loopt hun belastingdruk komende tijd waarschijnlijk alleen maar verder op, terwijl die voor tweeverdieners is gedaald. Politiek leiders Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Kees van der Staaij (SGP) uiten hun bezorgdheid. -De meeste eenverdieners stemmen geen SGP, maar VVD-Er zijn net zoveel eenverdieners die D66 stemmen als SGP-In totaal zijn eenverdieners goed voor 20 zetels-Onder SGP stemmers is maar 20% eenverdiener...

Lastercampagne tegen Messiaans-Joodse christenen in Israël

Stenen gooien, lastercampagnes in de media, chantage. Ultra-orthodoxe joden doen er alles aan om een ontmoetingscentrum van Messias-belijdende joden in Dimona, Israël, opnieuw te laten sluiten. Het centrum is net weer geopend en dat levert weer nieuwe protesten op, meldt Stichting De Ondergrondse Kerk (SDOK). Het centrum is een ontmoetingsplaats voor joden die in Jezus geloven. Ze drinken en koffie en thee en voeren gesprekken met elkaar. Vorig jaar werd de ontmoetingsplek kortdurend gesloten, na protesten van ultra-or...
CIP+

Mirjam van der Vegt over haar burn-out: “Op de bodem van mijn bestaan ontstond mijn leven”

Ze werkte als journalist, had een boek geschreven en was moeder geworden. Ze leidde een succesvol leven. Maar toen liet haar lichaam het afweten. In deze videoserie spreekt Rik Bokelman met trainer en schrijfster Mirjam van der Vegt over stilte. In het eerste deel vertelt ze over haar burn-out. “Mijn lijf zei: ik doe niet meer mee.”   “Ik had een bruisend levend, ik werkte als journalist bij actualiteitenrubrieken en leidde een vrijwilligersgroep in de wijk waar ik woonde. Ik was een boek aan het schrijven en was m...

Ds. J. J. ten Brinke aan de slag in hervormd Oud-Beijerland

De hervormde gemeente in Oud-Beijerland verwelkomt binnenkort een nieuwe predikant. Ds. J. J. ten Brinke heeft het beroep aanvaard. De kerkenraad zocht een opvolger voor de vorig jaar naar Polsbroek vertrokken ds. C. Boele. Ten Brinke bedankte vorig jaar voor beroepen uit Bodegraven, Giessendam-Neder-Hardinxveld en Woudenberg.

Syrische regering waarschuwt Israël voor "meer verrassingen"

Nieuwe aanvallen van Israël op doelen in Syrië kunnen rekenen op “meer verrassingen”, zo laat de Syrische regering weten, meldt het CIDI (Centrum Informatie en Documentatie Israël). Afgelopen zaterdag werd een Israelische F-16 neergeschoten na een bombardement op Iraanse doelen.Zaterdagochtend infiltreerde een Iraanse drone het Israelische luchtruim. Het onbemande vliegtuig was vanaf een Syrisch vliegveld opgestegen en werd bediend door een Iraanse eenheid in Syrië. In reactie op de schending van het...
CIP+

Prof. dr. Van Vlastuin: "We hebben geen nieuwe Maarten Luther nodig"

“Een nieuwe Reformatie is ook in onze tijd nodig. Maar er hoeft geen nieuwe Maarten Luther op te staan. God werkt niet in modellen.” Ruim 500 jaar geleden vond een bijzondere revolutie plaats: de Reformatie. In de online videocursus ‘Reformatie Nu’ laat prof. dr. W. van Vlastuin in drie videolessen zien welke blijvende betekenis de Reformatie heeft gehad voor het persoonlijk geloof van christenen en voor hun bijbelgebruik en gebedsleven. CIP.nl sprak de hersteld hervormde theoloog over Maarten Luther, goedkope gen...

Abele Reitsma is tegenstander van de nieuwe donorwet en legt uit waarom

De Eerste Kamer heeft ingestemd met een nieuwe donorwet. De nieuwe norm is dat je standaard donor bent, tenzij je aangeeft dat niet te willen. Welke bezwaren zijn er op de nieuwe wet? Abele Reitsma van Stichting Bezinning Orgaandonatie geeft antwoord in het Family7-programma Uitgelicht. Bekijk het volledige gesprek en klik hier voor meer video's van Family7: