ds. C. H. Hogendoorn

Waarom de belangstelling voor het heilig avondmaal toeneemt

05-10-2017 door Jeffrey Schipper
De Waarheidsvriend
De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

"Het is opvallend hoezeer het heilig avondmaal zich de laatste tijd in toenemende belangstelling mag verheugen. Met name de vraag wat er aan de bediening te beleven valt, krijgt tegenwoordig ruime aandacht," merkt ds. C. H. Hogendoorn op in De Waarheidsvriend.

"Hoe is deze hernieuwde belangstelling voor de beleving rondom het heilig avondmaal te verklaren? Laten we op voorhand vaststellen dat ze niet helemaal nieuw is. Al langer dan vandaag leeft de gedachte in kerk en theologie dat het sacrament te veel in de marge van het kerkelijke leven functioneert. In de jaren dertig van de vorige eeuw vroeg de Liturgische Beweging (begonnen in de RoomsKatholieke en Anglicaanse Kerk) nadrukkelijk aandacht voor de actieve(re) deelname van de kerkganger in de eredienst, juist wanneer het om de sacramenten gaat. In 1950 verscheen de Proeve van
omschrijving Hervormde kerkdienst van de generale synode der Nederlandse Hervormde Kerk waarin de laatste stelling luidt dat ‘het voor dit geslacht een zegen zou zijn wanneer het gebruik van het heilig sacrament des avondmaals weer haar rechtmatige plaats in de samenkomst der gemeente zoude innemen en deze viering daardoor
zou komen te staan in het volle blicht der belofte’.

Sacramenteel bewustzijn
Vandaag de dag herleeft de belangstelling voor het heilig avondmaal. Om diverse redenen. Ongetwijfeld heeft het te maken met het moderne levensklimaat waarin het gevoel hoge ogen gooit. Ik voel, dus ik ben. Dat gaat dieper dan we denken en het gaat de kerkmensen zeker niet voorbij. We willen niet alleen weten in Wie we geloven, we willen Hem ook voelen, ervaren. Daarbij komt volgens sommigen dat protestanten nu eenmaal een gering sacramenteel bewustzijn hebben. Volgens sommigen is dat zelfs de achilleshiel van het protestantisme.

We willen niet alleen weten in Wie we geloven, we willen Hem ook voelen, ervaren.

Ik maak hierbij graag de volgende kanttekening. Dr. A. van Brummelen (1928-1999) schreef dertig jaar geleden al dat de westerse (kerk)mens de onmiddellijke betrekking tot de dingen is kwijtgeraakt. Waar vroeger mens en natuur meer een eenheid vormden, is die betrekking in onze moderne tijd losser of zelfs afwezig. De mens in de oerchristelijke situatie wist zich verbonden met de onzichtbare, eeuwige werkelijkheid. Daardoor kon het heil, gevat in de tekenen, gemakkelijker beleefd worden. De betekenende zaak was reëel, werkelijk en werkzaam.

De moderne mens van na de Verlichting kan maar moeilijk in de beleving van de oergemeente komen. Wij hebben de zaken geobjectiveerd. Het lukt ons niet (of moeilijk) om het sacrament van doop of avondmaal voor zichzelf te laten spreken. Waarom tuigen we anders de sacramentsdiensten zo op? Bovendien is de westerse mens onrustig, gehaast. Innerlijk verveeld, dat ook. Gods verborgen omgang vraagt echter stilte, rust en diepe concentratie. Sterker nog; een léven met God. Dat verdraagt zich niet met de kerkmens van tegenwoordig die naar de kerk komt om zijn of haar religieuze behoeften te bevredigen. Dit moet dan ook snel en vlot gebeuren. Maar zo makkelijk gaat het natuurlijk niet.

We kunnen ons bovendien afvragen of er niet een verschil bestaat tussen wat klassiek gezegd de beleving van de gemeenschap met Christus (unio cum Christo) heet en de sterk op de eigen persoon gerichte ervaring van kerkmensen vandaag. Ik meen dat daarover het laatste woord nog niet is gezegd. Ik kom hierop nog terug."

Ds. C. H. Hogendoorn is predikant van de hervormde gemeente te Katwijk aan Zee en is lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Lees hier het volledige artikel en klik hier om De Waarheidsvriend te ontvangen.

De christelijke nieuwsbrief die je ook echt leest!

Daily Newsletter
Weekly Newsletter


Discussie over Waarom de belangstelling voor het heilig avondmaal toeneemt
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!