angst

Angst voor God als oorzaak van psychische klachten

15-09-2017 door Dr. Hanneke Schaap-Jonker, De Waarheidsvriend
De Waarheidsvriend
De Waarheidsvriend is het huisorgaan van de Gereformeerde Bond in de Protestantse Kerk in Nederland.

"Angst voor God kan vele gezichten hebben. Het kan gaan om angst voor straf, angst voor afwijzing of verlating (die samenhangt met angst om de ander te verliezen), of achtervolgingsangst. Ook kan gedacht worden aan angst om de liefde van de ander te verliezen of gewetensangst," schrijft dr. Hanneke Schaap-Jonker in De Waarheidsvriend.

"Voorbeelden van deze verschillende soorten angst zijn: Steeds moet ik denken aan al die keren dat ik tekortschiet en dingen verkeerd doe. Ik ben heel bang dat God mij zal straffen. Mijn vader en moeder willen mij niet meer – zou God nog wel met mij te maken willen hebben? Ik ben bang dat ook Hij mij afwijst. Soms voel ik me zo angstig en opgejaagd dat ik het benauwd krijg en naar adem hap. Het voelt alsof God me op de hielen zit, dat Hij me bijna te pakken heeft, en dat belooft niet veel goeds…

Type angst
Vaak hangt het type angst samen met specifieke psychische problematiek en/of thema’s die spelen in iemands leven. Iemand met een borderline persoonlijkheidsstoornis (waarbij verlatingsangst een grote rol speelt) zal eerder bang zijn om in de steek gelaten te worden dan iemand met een dwangstoornis, die bang is om het verkeerd te doen en angst voor straf ervaart. Voor het pastoraat is het daarom belangrijk om door te vragen: waar heeft de angst die ervaren wordt in de relatie tot de Heere mee te maken, welke gevoelens horen daar nog meer bij, wat zit eronder?

Vaak bestaat het idee dat vrees hetzelfde is als angst. Maar in de Bijbel gaat dit veel meer om een ontzagvolle houding tegenover Gods grootheid en heiligheid.

Bij angststoornissen zorgt de angst vaak voor vermijding en wordt het functioneren sterk belemmerd. Het dagelijks in angst leven kan leiden tot geloofsvragen of -worstelingen. Want wat moet je met een bijbelse aansporing ‘wees niet bang’ als je wél bang bent? De angst om niet goed genoeg te zijn ligt dan op de loer. En hoe zit het met de het ‘vrezen’ van de Heere en het feit dat Hij Zich niet alleen laat kennen als de goede Herder, maar ook als oordelende Rechter? Hoe vind je troost bij God wanneer je bang voor Hem bent?

Vrees en vertrouwen
Wanneer er sprake is van angst voor God, is het belangrijk om een aantal dingen te bedenken. Het eerste is dat de Heere inderdaad de Heilige en Ontzagwekkende is en wij kleine, zondige mensjes zijn. Dit vraagt om een houding van eerbied en ontzag – de Bijbel noemt dat de ‘vreze des Heeren’. Vaak bestaat het idee dat vrees hetzelfde is als angst. Maar in de Bijbel gaat dit veel meer om een ontzagvolle houding tegenover Gods grootheid en heiligheid. In Spreuken 14:26-27 wordt het heel kernachtig beschreven: ‘In de vreze des Heeren is een sterk vertrouwen, en voor Zijn kinderen zal Hij een toevlucht zijn.

De vreze des Heeren is een bron van leven om de strikken van de dood te ontwijken.’ Deze vrees, het ontzag voor God, is dus iets anders dan angst voor God. Ontzag voor God betekent buigen voor Degene Die oneindig veel groter en machtiger is dan wijzelf, en bereid zijn tot overgave aan Hem. Niet als een angstige, willoze slaaf, maar vol vertrouwen omdat de Almachtige de enige ware Beschermer is van ons leven en ons behoud op het oog heeft."

Dr. Hanneke Schaap-Jonker is rector van het Kennisinstituut christelijke ggz (Kicg). Het volledige artikel is te lezen in De Waarheidsvriend. Klik hier om De Waarheidsvriend te ontvangen.

De christelijke nieuwsbrief die je ook echt leest!

Daily Newsletter
Weekly Newsletter


Discussie over Angst voor God als oorzaak van psychische klachten
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!