Onze samenleving is permanent angstig

11-08-2017 door Ds. J. A. W. Verhoeven, De Waarheidsvriend

"Luther vroeg zich vijfhonderd jaar geleden af hoe hij door het oordeel van God moest heenkomen. Nu West-Europa is losgeraakt van zijn christelijke wortels, hebben nog maar weinig mensen angst voor God. Toch is er nog steeds angst en gebondenheid in de samenleving," merkt ds. J. A. W. Verhoeven op in De Waarheidsvriend

Prestaties
"Als mensen elkaar ontmoeten, is het eerste compliment: ‘Je ziet er goed uit!’ Waag het niet er niét goed uit te zien. Dan ben je een mislukkeling. De tweede vraag is: ‘Wat doe je voor de kost?’ Het antwoord daarop bepaalt voor een groot deel wat je waard bent. Je bent aan jezelf en aan de wereld om je heen verplicht om jong te zijn, fris van geest, vrolijk, en gelukkig in de relaties. Als je daar niet in slaagt, heb je het aan jezelf te wijten. De druk om te voldoen aan de verwachtingen die we onszelf opleggen, veroorzaakt stress. Menige patiënt in de spreekkamer van de psychiater is slachtoffer van de wereld die we met elkaar hebben geconstrueerd. We móéten zoveel. Dat leidt tot collectieve faalangst en tot de neiging om je overal tegen te verzekeren. Onze samenleving is permanent angstig: voor onheil, voor lijden, voor een aanslag, voor vereenzaming, voor overbodigheid. De bron van deze angst voor het bestaan is het nihilisme (Nietzsche). Onze ziel loopt leeg.

"Onze samenleving is permanent angstig: voor onheil, voor lijden, voor een aanslag, voor vereenzaming, voor overbodigheid."

In deze context kan het Evangelie opnieuw aangezegd worden als bevrijding uit kwade machten. Onze waarde wordt niet bepaald door onze prestaties. Er is een God Die ons aanspreekt, en het goed met ons voorheeft. Hij wil ons kennen, ook in onze diepste angst en schuld, in onze vervreemding en stuurloosheid. Zijn genade is sterker dan mijn hart, mijn verleden, mijn oude zonden.

Het voorgaande lijkt op een vertaalslag, een poging om het Evangelie actueel te maken. Terwijl ik dat probeer te doen, merk ik dat dat helemaal niet kan. Het is een onmogelijkheid. Geen mens kan het Woord van God actueel maken. Dat kan alleen de Heilige Geest. Het Woord van God is actueel, in zichzelf. Dat is vijfhonderd jaar geleden zo geweest. Dat kan op elk moment en in elke situatie opnieuw gebeuren. Niet dat wij dat kunnen organiseren, wij kunnen er slechts om bidden. De kerk heeft geen macht om het nihilisme te stoppen, laat staan dat daartegen een programma ontwikkeld zou kunnen worden.

Wij leven uit een vreemd Woord, dat ons van Godswege aangezegd wordt. Abraham heeft niet gezocht naar de Heere. Maar op een goede dag heeft de Heere hem bij zijn naam geroepen: ga uit je land, en ga op weg (Gen. 12). Er was alleen een stem. En die stem dringt door, bekerend, bevrijdend, vernieuwend, richtinggevend. Omdat het de stem van de levende God is. Dat patroon komt terug bij alle gelovigen die we in de Bijbel ontmoeten. De Heere is de Eerste. Hij zoekt ons. Hij laat ons niet alleen met onszelf en met de consequenties van onze eigen keuzes.

De kracht van de gereformeerde theologie is dat zij radicaal vanuit God denkt. Hij neemt het eerst het woord. Hij is ons een eeuwigheid voor. Hij zond Zijn Zoon in deze wereld, wie had daar om gevraagd? Ook in onze tijd moeten wij het daarvan hebben: dat het God belieft ons aan te spreken. Wij kunnen met alle goede werken van de wereld onszelf niet in de goede ‘stand’ zetten om Hem daartoe te bewegen. Onze God is een God Die in Zichzelf bewogen is. Hij spreekt zondaren vrij. Mensen die ernáást zitten, mensen die elke dag dwalen. En Hij noemt ze: Mijn kinderen. Geen volk – tóch Mijn volk.

"De rechtvaardiging van de goddeloze betekent dus een volledige omkeer van denken."

Door geloof
Paulus zegt in Romeinen 4 dat Abraham niet gerechtvaardigd is uit werken, maar uit geloof. Abraham heeft zichzelf niet goed voorgesorteerd. Hij was ook niet besneden. Hij bracht niets mee. Maar de Heere zocht hem op, riep hem uit Ur en gaf hem wonderlijke beloften. Abraham heeft zich aan die beloften gehouden, tegen hoop op hoop. Dat is geloven.

Zo is Abraham vader van álle gelovigen, hij is een prototype. Paulus bedoelt te zeggen: ons geloof is identiek aan dat van Abraham. Goed zijn begint niet bij mij, maar bij God. Ook wij hebben onszelf niet in de kijker gespeeld bij God. Ook wij hebben Hem niet gezocht. Alleen door gelóóf delen wij in de beloften van het verbond dat God met Abraham heeft opgericht. Het zijn niet onze werken, die het ’m doen. Dat betekent dat er over ons mensen alleen maar gezegd kan worden dat wij goddelozen zijn. Dat is niet een psychologisch oordeel, alsof alle mensen monsters zouden zijn. Het is ook geen ethisch oordeel, alsof geen mens op aarde ooit iets goeds zou kunnen doen. Het is een theologisch oordeel: in onze verhouding met God is het grondig mis. Wij zijn van Hem vervreemd. En die situatie is zó ernstig dat wij dat met de beste wil van de wereld niet kunnen rechtbreien.

Hier raak ik aan de functie van de wet. Een evangelie zonder wet wordt bleek. De wet leert: in onszelf zijn wij goddelozen. Wij zouden het liefst niets met God te maken willen hebben. De rechtvaardiging van de goddeloze betekent dus een volledige omkeer van denken. Het is niet minder dan een wedergeboorte."

Ds. J. A. W. Verhoeven is predikant van de hervormde gemeente te Leerdam en lid van het hoofdbestuur van de Gereformeerde Bond. Lees hier het volledige artikel en klik hier om De Waarheidsvriend te ontvangen.

De christelijke nieuwsbrief die je ook echt leest!

Daily Newsletter
Weekly Newsletter


Discussie over Onze samenleving is permanent angstig
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!