Moeten christenen voor of tegen Europa zijn?

12-05-2017 door Willem J. Ouweneel

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Rik Bokelman

Wat waren we blij dat we geen Amerikanen waren en dus niet hoefden te kiezen of je door de hond of door de kat gebeten werd: door Donald Trump of door Hillary Clinton! Maar nu we terugkijken op de Franse verkiezingen, vragen we ons af of de keuze daar zoveel beter was: tussen de extreem-rechtse Marine le Pen, de extreem-linkse Jean-Luc Mélenchon, de als zwendelaar aangeklaagde François Fillon en de relatief onervaren (en jeugdige, en partijloze) Emmanuel Macron. De voorstanders van een Frexit konden kiezen tussen de eerste twee, de voorstanders van Europa tussen de laatste twee. Wat zaten veel Europeanen (niet alleen Fransen) op 23 april in de zenuwen: stel je voor dat de Fransen op 7 mei hadden moeten kiezen tussen Le Pen en Mélenchon! Dat zou de keus tussen hangen en wurgen zijn geweest. Gelukkig werd het de keuze tussen Le Pen en Macron.

Twee weken later werd het uiteindelijk Macron, zoals alle peilingen voorspeld hadden (peilingen vergissen zich niet altijd!). En overmorgen is het zover: dan wordt Macron daadwerkelijk president. Een (kritische) pro-Europa-president. Moeten christenen daar blij mee zijn? Macron is een onbeschreven blad zonder (nog) enige achterban in het parlement. De Fransen kunnen hem slechts het voordeel van de twijfel gunnen. En verder hangt er vooral van af of je zelf pro of contra de Europese Unie bent. Persoonlijk lijkt het me evident dat te midden van zulke economische reuzen als de VS, China en Rusland (om nog maar te zwijgen van Canada, Brazilië, India, Australië e.d.) de Europese landen zich alleen staande zullen kunnen houden als zij zich aaneensluiten. Maar het is interessant te zien welke niet-economische argumenten sommige christenen aanvoeren. Hier volgen er drie:

(1) Een filosofisch bezwaar. Europese aaneensluiting is in strijd met het gereformeerde beginsel van de ‘soevereiniteit in eigen kring’ (SIEK). – Dit lijkt me onzin. Abraham Kuyper formuleerde ooit het SIEK-beginsel om duidelijk te maken dat de kerk niet moest heersen over de staat, en de staat niet over de kerk. In wijdere zin betekent het dat elk samenlevingsverband (huwelijk, gezin, staat, kerk, school, bedrijf, vereniging, enz.) zijn eigen specifieke scheppingswetten kent. Dat heeft totaal niets te maken met de vraag of kerkgenootschappen moeten samengaan of niet, staten zich moeten aaneensluiten of niet, bedrijven moeten fuseren of niet, enzovoort.

(2) Een historisch bezwaar. God heeft in de geschiedenis de Nederlanders tot een bijzonder volk aaneengesmeed, met een heel eigen (vooral calvinistische identiteit) (denk aan de sleetse slogan: ‘God, Neêrland en Oranje’). Die identiteit mag niet opgeofferd worden aan de Europese eenheid. – Nu hoop ik zelf ook dat in het toekomstig Europa (hoe dat er ook zal uitzien) de Nederlandse identiteit nog duidelijk zichtbaar zal zijn; dat zal trouwens niet zo moeilijk zijn zolang we in dit land nog Nederlands spreken (en we konden onlangs lezen dat het er voor het Nederlands goed uitziet). Maar voor de rest lijkt het argument me historisch aanvechtbaar. Vergelijk het eens met de zestiende eeuw: toen sloten zeven Nederlandse gewesten (Groningen, Friesland, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Holland en Zeeland; later aangevuld met de generaliteitslanden Noord-Brabant en Limburg) zich aaneen die in bijna alles van elkaar verschilden: ze verstonden elkaars talen nauwelijks, ze waren van heel verschillende (Friese, Frankische en Saksische) origine en hadden in de Middeleeuwen elkaar menigmaal beoorloogd. Nu werden ze gedwongen samen te werken in de gemeenschappelijke strijd tegen Spanje. Zelfs dat ze in meerderheid calvinistisch waren is een illusie. Gelukkig riep niemand: SIEK!! Of: ‘God, Neêrland en Groningen!’ (of iets dergelijks). Ze begonnen om puur pragmatische redenen samen te werken en dat is – met vallen en opstaan – een succes geworden. Waarom zou dat met Europa – met vallen en opstaan – niet net zo kunnen gaan, ondanks alle taalkundige en historische verschillen? De aangevoerde historische argumenten lijken me eerlijk gezegd meer romantisch dan wetenschappelijk.

(3) Een theologisch bezwaar. Een verenigd Europa zal uitmonden in het rijk van ‘het beest’. Daar zouden we op geen enkele wijze aan mee moeten werken. – Nu geloof ikzelf ook dat het boek Openbaring verwijst naar het herstelde Romeinse Rijk in de eindtijd, dat uiteindelijk uitmondt in het rijk van ‘het beest’ (dat overigens net zo goed Washington als Brussel als hoofdstad zou kunnen hebben). Maar we kunnen onze politiek-economische standpunten niet laten beheersen door bepaalde interpretaties van bepaalde profetieën. Ten eerste: als dat rijk van ‘het beest’ inderdaad geprofeteerd is (en zelf geloof ik dat ook), dan helpt het helemaal niks als je dat probeert tegen te houden door op een anti-Europa-partij te stemmen. De profetieën komen immers sowieso uit!

Ten tweede: let eens op de achterliggende argumentatie. Moeten we tegen een verenigd Europa zijn omdat het ‘het Beest’ zou kunnen voortbrengen? Een vergelijking: het feit dat ons hooggeprezen democratisch bestel in 1933 een Hitler aan de macht bracht, betekent toch niet dat democratie als zodanig verkeerd is? Het feit dat een verenigd Europa ooit een dictator zou kunnen opleveren, betekent toch niet dat Europese economische, politieke en militaire samenwerking als zodanig verkeerd is? Christenen die pro Europa zijn, zijn dat niet omdat zij stiekem ‘het beest’ aan de macht zouden willen brengen – natuurlijk niet – maar omdat zij dat de beste (economische, politieke en militaire) optie voor hun eigen Europese land vinden. Daar kun je van mening over verschillen – maar bepaalde profetische bespiegelingen mogen daarbij geen rol spelen. Daarom zijn Mark, Macron en Merkel mij liever dan May, die de onzalige weg van de Brexit is opgegaan. Dat zullen we overleven. Maar een Frexit zou de Europese Unie niet overleven. Daarom lijkt Macron mij een heel wat betere keuze dan Marine (om over Mélenchon maar te zwijgen). Hoe dan ook: de toekomst in Europa is aan de M…

De christelijke nieuwsbrief die je ook echt leest!

Daily Newsletter
Weekly Newsletter


Discussie over Moeten christenen voor of tegen Europa zijn?
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!