God

12 april 2017 door Jeffrey Schipper

"Bij God is altijd ruimte om te klagen"

“Je hoort wel eens ‘niet klagen maar dragen en bidden om kracht.’ Dat rijmt niet met het verhaal van Job. Bij God is altijd ruimte om te klagen.” Egbert Brink heeft zich voor Weetwatjegelooft.nl beziggehouden met het lijden van Job. In de online videocursussen zoekt de docent Oude Testament naar het antwoord op de vraag hoe God het lijden in Jobs leven kon toelaten. CIP.nl sprak met Brink.

Weetwatjegelooft.nl is het online platform voor christenen van alle leeftijden die met het oog op de dagelijkse praktijk van het leven hun inzicht in kerkzijn, het geloof en de Bijbel willen verdiepen.
CIP+ logo

Dit artikel is je cadeau gedaan door CIP+ lid Jeffrey Schipper.

Word ook lid

In het verhaal van Job zijn we getuige van een bizarre weddenschap. Wat gebeurt er?
“God gaat in op de uitdaging van satan. Die mag alles doen met Job, behalve zijn leven afnemen. De tegenstander denkt hiermee te kunnen bewijzen dat Job na pijn en lijden geen gelovig mens meer zou zijn. Satan heeft een aanklagende functie. Een soort officier van justitie.”

"Door de verhalen van Job en Christus laat God zien dat het lijden niet logisch te beredeneren valt. God heeft een plan met het lijden, maar niemand kan het doorgronden"

Kan God satan ook de ruimte geven om in ons leven op die manier te beïnvloeden?
“Het gaat hier om een unieke geschiedenis. Adam, Job en Jezus Christus staan in die zin op één lijn. Het zijn allemaal unieke personen, waarbij het kwaad zo sterk in de aanval gaat. Bovendien wordt het verhaal van Job verteld met het oog op Christus: een Rechtvaardige die moet lijden, zonder dat er een aanwijsbare reden voor is. Door de verhalen van Job en Christus laat God zien dat het lijden niet logisch te beredeneren valt. God heeft een plan met het lijden, maar niemand kan het doorgronden. Het mooie is dat God in het verhaal van Job alle ruimte creëert om de nodige vragen te stellen die betrekking hebben op lijden en onrecht.”

Als Jobs verhaal uniek is, is het dan beter om ons lijden niet met Job te vergelijken?
“Inderdaad. Niet iedereen is Abraham en Job. Zij nemen een unieke plek in de bijbelse geschiedenis in. Hun verhalen zijn in het bijzonder opgetekend met het oog op Christus, en vervolgens met betrekking tot ons. We mogen ons wel met hen identificeren, maar alleen als we Jezus daarin een plaats geven. Vraagt God ons net als Abraham om ons kind te offeren? Nee, ook dat is een verhaal met het oog op Christus, als de zoon van Abraham. Ook in die geschiedenis klinkt als het ware de stem van de Tegenstander: offer je zoon. God heeft Zijn Zoon uiteindelijk geofferd voor ons, uit liefde en om recht te zetten. Vanuit die wetenschap gaan we de verhalen van Abraham en Job heel anders lezen.”

Welk veelvoorkomend misverstand over het verhaal van Job kom je tegen?
“We hebben het vaak over slechts een paar elementen uit het verhaal van Job. Maar zoom eens in op de betogen van zijn vrouw en zijn vrienden. Dan ontdek je hoe onbegrip van mensen trauma’s kunnen versterken. Job voelt zich verongelijkt door de opstelling van zijn vrouw en vrienden. Zijn aanklacht richting God is een schreeuw om recht. En God veroordeelt dat schreeuwend protest niet, integendeel. Hij zegt zelfs dat Job recht over Hem gesproken heeft. Nergens wordt zijn jammerklacht in de kiem gesmoord. Je hoort weleens ‘niet klagen maar dragen en bidden om kracht.’ Dat rijmt niet met het verhaal van Job. Klagen mag! Jobs klagen laat juist zien dat hij heilig gelooft in het recht van God. Hij verzet zich tegen geestelijke kwakzalverij en vroomdoenerij die God wil verdedigen. Het weerbarstige deel van dit leven mogen we dan ook nooit uitwissen of gladstrijken.”

"Job verzet zich tegen geestelijke kwakzalverij en vroomdoenerij die God wil verdedigen. Het weerbarstige deel van dit leven mogen we dan ook nooit uitwissen of gladstrijken"

Voor een aantal christenen is dit een nieuwe boodschap…
“Dat klopt. Een mevrouw die hierover colleges bij mij volgde heeft ooit gezegd: ‘Eindelijk iemand die toegeeft dat er lijden is dat niet te verklaren en te begrijpen is. En dat je dat ook niet moet willen’. In Job lees je nergens dat het lijden op welke manier dan ook, een straf is op zijn zonden. De attestatie van integriteit in de eerste hoofdstukken wordt nooit ingetrokken. Als wij wel dat directe verband leggen, zijn we net als Jobs vrienden. Niet dat er geen lijden kan voortvloeien uit zonden van mensen, maar dat hoeft niet altijd zo te zijn. Veel lijden is ook niet te verklaren. De vrienden van Job hebben met alle goede bedoelingen op een beperkte en verkeerde manier over het lijden gesproken, maar het ook nog eens verergerd. Er is zoveel lijden zonder aanwijsbare oorzaak.”

Wat heeft iemand die te maken heeft met onverklaarbaar lijden aan het verhaal van Job?
“Je krijgt met Job metaforen aangereikt waar je mee verder kunt. Sommigen weten niet wat te zeggen en komen als het ware alleen met een fruitschaal aanzetten zonder het lijden bespreekbaar te maken. Omdat we het lijden niet aan kunnen zien begint men vervolgens over koetjes en kalfjes. Vaak wordt met een boog om het lijden heen gelopen. Daarom zegt Job in hoofdstuk 6: ‘Och, werd mijn verdriet maar eens nauwkeurig gewogen, en legden ze al mijn ellende maar bij elkaar in een weegschaal!’ Job wil geen fruitschaal, maar een weegschaal.”

Waarom is het gevaarlijk om het kwaad in het verhaal van Job te vergelijken met het hedendaagse kwaad?
“De eerste drie hoofdstukken van Job dateren uit de oertijd, de tijd van Abraham. Dat kun je zien aan de wijze waarop zijn karavanen worden omschreven. Het speelt zich af in een oud-oosterse setting. In de loop van de geschiedenis heeft ook dit Bijbelboek zich ontwikkeld. Ik vergelijk het weleens met een oldtimer. Ook auto’s ontwikkelen zich, maar de principes blijven hetzelfde. Zo hebben de betogen van de vrienden van Job en zijn antwoorden, met Gods antwoord vragenderwijs in de storm, gestalte gekregen. Het kwaad heeft zich ook ontwikkeld en is verder doorgevreten en komt tegenwoordig op diverse manieren tot uiting. Toen bevond het kwaad zich in fase 1. Inmiddels zitten we bij wijze van spreken in de zoveelste fase. Daarom is het onverstandig om Jobs lijden zomaar op een huidige willekeurige persoon te projecteren. En al helemaal niet dit los van Christus te doen, die meer is dan Job!”

"Als ik met lijden word geconfronteerd wil ik stil zijn en compassie tonen en mensen alle ruimte geven om te klagen. Job laat zien dat we niet moeten wrijven in een vlek"

Welke boodschap wil je door middel van je videolessen over Job vooral meegeven?
“Dat de overeenkomst tussen liefde en lijden is dat ze allebei onbegrijpelijk zijn. We hoeven en we moeten het niet willen verklaren en begrijpen (vgl Job 42 met Psalm 131 ‘ik wandel niet in dingen die te groot voor mij zijn’, red.). Je mag wel op de vragen in gaan, maar ga er niet in op. Alsof je het ooit sluitend krijgt. Anders doen we hetzelfde als de vrienden van Job. ‘Ondanks alles ben Ik betrouwbaar,’ zegt God. Zijn gerechtigheid is een vreemde gerechtigheid die ons verstand ver te boven gaat. Die past in geen enkel systeem.”

Wie lijdt zal zeggen: ‘Daar heb ik niks aan’…
“Dat is de vraag! Waar moet iemand die te maken heeft met onverklaarbaar lijden vandaag terecht? Er is één adres: het allerhoogste gerechtshof. Bij God mag je klagen! En als deze mensen het boek Job open slaan zullen ze zich herkennen in Jobs worstelingen en ontdekken dat je bij Hem heel ver mag gaan in het klagen. Wie God ervaart als tegenstander, zal in Hem geloven als Medestander.”

Je zult anders naar het lijden kijken dankzij Job. Hoe komt dat tot uiting?
“Door niet met goedkope verklaringen te komen. Als ik met lijden word geconfronteerd wil ik stil zijn en compassie tonen en mensen alle ruimte geven om te klagen. Job laat zien dat we niet moeten wrijven in een vlek. Als we anderen met verklaringen willen opzadelen, zijn we bezig met het traumatiseren van mensen die het al zwaar genoeg hebben. We mogen mee-lijden, in de goede zin van het woord; dus niet meewarig en zielig, maar ondersteunend en dragend. En dan komen we uit bij Romeinen 8: ‘De schepping zucht in barensnood. En de Geest zucht mee. Met reikhalzend verlangen immers verwacht de schepping op haar bevrijding van het lijden in het openbaar worden van de kinderen van God.’ Die houding zie ik terug in het leven van Job, de lijdende rechtvaardige. En veel meer nog in het leven en lijden van Jezus, die meer is dan Job.”

Wat voor duistere zaken spelen er achter de schermen in het boek Job? Wat gebeurt er in de hemel? Wat gebeurt er op aarde? Lees hier meer over de videolessen over Job van Weetwatjegelooft.nl. De eerste videoles is gratis.

CIP+ logo

Christenen die meer diepgang willen kiezen voor CIP+

Je las net een gratis CIP+ artikel. Meld je aan en start je gratis maand.

Start je gratis maand

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
Krijg volledige toegang tot CIP.nl. Start je gratis maand.