De 8 voornaamste aanjagers van vervolging

11-01-2017 door Rik Bokelman

Waarom worden christenen vervolgd? Wie zijn die vervolgers? Hoe ziet vervolging eruit, en hoe moet je er mee omgaan? Om goed antwoord de krijgen op die vragen, doen onderzoekers van de Ranglijst Christenvervolging per land uitgebreid onderzoek naar de onderliggende oorzaken voor vervolging.

Deze drijvende krachten worden ookwel de ‘aanjagers van vervolging’ (‘Persecution Engines) genoemd en komen meestal in combinatie voor.

Wat zijn op dit moment de voornaamste aanjagers van vervolging?

1. Islamitische onderdrukking
Islamitisch extremisme is de georganiseerde poging om de wereld islamitisch te maken. Religieuze minderheden kunnen worden getolereerd, maar slechts als tweederangsburgers. Islamitische extremisten variëren van extremistische staten die de sharia wetgeving vereisen, zoals Iran of Saudi- Arabië, tot extremistische bewegingen die de islam proberen op te leggen op relatief vreedzame wijze, zoals de Moslimbroederschap in Egypte, tot extremistische groepen die geweld omarmen om hun doelen te bereiken, zoals Boko Haram in Noord-Nigeria en IS in Syrië en Irak, tot extremistische huishoudens of individuen die het meest effectief zijn in het handhaven van islamitische afvalligheidswetten.

Gewelddadige groepen zijn het meest zichtbaar, maar islamitisch extremisme is vaak effectiever in het stoppen van het christelijk getuigenis door de sluipende vervolging van een sterke islamitische cultuur.

2. Religieus nationalisme 
Religieus nationalisme verwijst naar een ideologie die ernaar streeft om een gebied of staat tot exclusief territorium van een bepaalde godsdienst te maken. Het ziet de eigen religie als volkomen verheven boven andere religies en tradities en stelt een zeer duidelijke nationale grens aan militantisme. In dit opzicht is het te onderscheiden van islamitisch extremisme, doordat islamitisch extremisme altijd grensoverschrijdend is: zo zijn IS strijders bijvoorbeeld geen plaatselijke Syriërs die Syrië islamitisch willen maken maar de hele wereld, wat de reden is dat ze Irak binnentrokken.

De aanjager Religieus nationalisme verwijst specifieker naar bijvoorbeeld de hindoeïstische nationalisten in India, die de ideologie van Hinduvata gebruiken om hun visie van een hindoeïstisch India te rechtvaardigen, of de nationalistische boeddhisten in Sri Lanka, die betogen dat alle Singalezen (etnische groep op Sri Lanka) boeddhist moeten zijn of anders verraders zijn van hun erfgoed en land. Dit resulteert erin dat christenen ervan worden beschuldigd dat ze onvaderlandslievend zijn en van hun voornaamste en eeuwenoude identiteit weglopen.

3. Etnische vijandigheid
Etnische vijandigheid verwijst naar het feit dat wanneer iemand christen wordt, hij (of zij) vaak wordt vervolgd omdat hij wordt bestempeld als iemand die de tradities van zijn stam de rug toe heeft gekeerd. Soms heeft de stam een eigen religie, zoals animistische stammen in delen van Afrika, of soms bestaat de stam uit een sociale of bloedverplichting die net zo sterk kan zijn als religieuze banden. Ten eerste kan een christen weigeren om door te gaan met de rituelen van de stam, in het bijzonder de meer animistische rituelen.

Of het tweede opzicht, waarbij de christen verklaart dat zijn diepste identiteit ‘in Christus’ ligt, wat ernstige wrijving veroorzaakt omdat de stam eist dat hij zichzelf ziet en puur handelt als een Pashtun, of een Fulani of een Lao. Dit komt sterker naar voren in bepaalde staten waar maar weinig gevoel bestaat van een nationale identiteit. Zo zien maar weinig mensen in Afghanistan zichzelf als ‘Afghanen’, maar wel als Pashtuns of Tadzjieken. De stam kan wel of geen religieuze basis hebben (hoewel dit meestal zo is), maar het heeft wel een eigen identiteit en wordt vaak benut door religieuze nationalisten of islamitische extremisten, waardoor deze aanjager relatief verborgen is en moeilijk te herkennen. Een geleerde merkte wijselijk op over het Midden- Oosten: ‘De islam is hier slechts 1.500 jaar oud, maar stamverbanden zijn 5.000 jaar oud.’

In de praktijk is het moeilijk te onderscheiden waar het tribale eindigt en het islamitisch extremisme begint. We maken het onderscheid omdat christenen in veel landen worden vervolgd om tribale redenen. De zwaarst vervolgde christenen in het Verre Oosten zijn christenen uit stamverbanden, die vaak een dubbele vervolging ervaren, bijvoorbeeld van de staat en van hun stam, zoals de Rohinghya’s in Birma of de Hmong in Vietnam.

4. Kerkelijke superioriteit
Hierin probeert een kerkelijke groepering één versie van het christendom aan anderen op te leggen, met name andere christenen, en weigert de validiteit van andere christelijke tradities te aanvaarden. Oosters- en Orientaals-Orthodoxe kerken hebben de gewoonte om samen op te trekken met de staat en zien niet-orthodoxe christenen daarom als onvaderlandslievend. Zo heeft in Rusland de orthodoxe kerk vaak gezocht naar manieren om hen die tot andere christelijke gemeenschappen behoren te marginaliseren en te verzwakken. In Ethiopië en Eritrea kunnen evangelische christenen zware tegenstand verwachten uit de hoek van de Orthodoxe kerk.

Probeert af te dwingen dat de invloed van eeuwenoude normen en waarden die in tribale context zijn gevormd voortduurt. Heeft dikwijls de vorm van een traditionele religie of iets dergelijks.

Probeert de eigen christelijke denominatie te handhaven als de enige legitieme of dominante uitdrukking van het christendom in het land. In veel gevallen is deze christelijke denominatie tevens de grootste. 

5. (Post-) Communistische onderdrukking
Het communisme is een ideologie die ernaar streeft om een klasseloos paradijs tot stand te brengen door de overwinning van de arbeidersklasse (het proletariaat) en gebruikt hiervoor een volkomen atheïstische methode. Maar communisme is ook een controlesysteem, waarin de staat ervoor wil zorgen dat de kerk geregistreerd is om haar te kunnen controleren en besturen. Hoewel er van de communistische ideologie weinig meer over is, blijft het communistische systeem van staatscontrole over de kerk bestaan, met name in de postcommunistische landen als Rusland en de zogenaamde ‘stans’ van Centraal-Azië. Momenteel zijn er vijf landen over die formeel nog steeds communistisch zijn: China, Vietnam, Laos, Cuba en Noord-Korea, al is het moeilijk te zeggen hoeveel van de ideologie is overgebleven en in hoeverre het controlestelsel gewoon zijn plaats heeft behouden. Maar er zijn werelddelen waar ideologische communisten christenen vervolgen, zoals de Maoïsten in Nepal en de Naxalisten in India, en zelfs in landen als Venezuela is communistische retoriek verre van dood.

6. Dictatoriale paranoia 
Van dictatoriale paranoia is sprake wanneer een politiek leider en zijn consorten ernaar streven om elk aspect van de samenleving te beheersen. De dictator wordt in beslag genomen door de angst dat iemand, ergens, een plan smeedt om hen omver te werpen. Niemand mag iets organiseren buiten de staatscontrole om. Dit verlangen om te heersen kan voortkomen uit verschillende motieven. Het kan afkomstig zijn van een ideologie als het communisme, maar het ontstaat vaker vanuit een aanmatigende leider die tracht te overleven door middel van het uitoefenen van macht. De wereld is vol met leiders die meer en meer macht naar zich toetrekken. Christenen die weigeren zich te laten overheersen vormen een bedreiging voor elk totalitair regime, met name als ze zaken organiseren buiten de overheidscontrole om – de ultieme daad van verraad. Het is uit angst dat christenen worden vervolgd, omdat het niet mogelijk is ze te besturen en beheersen. Vaak worden christenen getolereerd als ze toestaan dat ze door registratie en wetten onder de duim worden gehouden.

7. Seculiere intolerantie 
Secularisme kan op twee manieren worden opgevat. Allereerst als een maatschappijvisie waarin de staat neutraal blijft (of seculier) in haar weigering om één religie of denominatie de voorkeur te geven boven een andere.

Maar secularisme heeft ook een keerzijde, waarbij atheïsten erop aan dringen dat religie uit het openbare leven wordt geweerd, ook in discussies over vraagstukken als seksualiteit, het huwelijk en de menselijke waardigheid. Dit is wat we bedoelen met seculiere intolerantie. Deze secularisten roepen op tot het loslaten van de historische neutraliteit van de staat en nemen de positie in dat religieuze meningsuiting en opinie schadelijk is voor het algemeen belang. In deze visie is niet of nauwelijks plaats voor de publieke rol van christenen. Deze aanjager is het sterkst in de westerse wereld, maar wordt tevens geëxporteerd. Dit is een subtiele aanjager, omdat secularisten zich lang niet altijd bewust zijn van de eigen intolerantie en de consequenties daarvan voor andersdenkenden, waaronder christenen.

8. Georganiseerde corruptie en misdaad 
Veel samenlevingen worden deels beheerst door elites, georganiseerde groeperingen en maffia, die op illegale en criminele wijze hun positie versterken en hun rijkdom verzamelen. Christenen kunnen doelwit worden van deze groepen op het moment dat de christelijke ethiek een bedreiging vormt voor deze activiteiten. Dit gebeurt regelmatig in Latijns-Amerika, waar hele gebieden in handen zijn van guerrillalegers die hun geld verdienen met drugshandel. Voorgangers of priesters die zich uitspreken tegen deze praktijken worden met grote regelmaat bedreigd en gedood.

Helaas is deze aanjager zeer wijdverspreid: overal waar de staat zwak of corrupt is, ontstaat een systeem waarin rijkdom wordt verdeeld onder de machtige en vaak corrupte en gewelddadige elite. Als een pastor in Afrika zich vanaf de kansel uitspreekt tegen een corrupte leider als Robert Mugabe die zichzelf schaamteloos verrijkt ten koste van zijn volk, is hij zijn leven niet langer zeker. Hetzelfde geldt voor christenen in Colombia of Mexico, die niet willen toegeven aan de druk van narcoticabendes.

Bron: Open Doors 

Bekijk de Ranglijst Christenvervolging op de website van Open Doors.



Discussie over De 8 voornaamste aanjagers van vervolging
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!