Jacobus en Paulus geven ons mediawijsheid-tips

28-11-2016 door Jeffrey Schipper
Vorige week was het de Week van de Mediawijsheid. Een week waarin op veel scholen, maar ook in bijvoorbeeld bibliotheken, aandacht besteed wordt aan mediawijsheid. Dit jaar is het thema: Feit, Fake of Filter? Hoewel dit thema al langere tijd geleden is gekozen, blijkt het zeer actueel! De Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn daarvan het bewijs.

De sociale media hebben een grote rol gespeeld tijdens deze verkiezingen. Met name het bedrijf Facebook kwam onder vuur te liggen. Zij zouden veel te veel ‘nepnieuws’ toestaan. Achteraf blijken zaken aantoonbaar niet waar te zijn, maar dan is het kwaad vaak al geschied. Mensen hebben zich al een bepaald beeld gevormd, een storm aan vaak heftige reacties, protesten, haatmails, enzovoort.

Filtering
Inmiddels heeft Facebook maatregelen  aangekondigd. Het bedrijf wil bekijken of gebruikers gewaarschuwd kunnen worden wanneer nieuws ‘fake’ lijkt te zijn. Ook doet Facebook onderzoek naar de mogelijkheden om nieuws dat gedeeld wordt op feiten te controleren. Maar welke criteria worden daarvoor aangelegd? Gaat het om feiten, dan spreken die voor zich. Gaat het om een artikel waarin het gaat over duiding van feiten of om meningen daar over, dan wordt beoordeling al een stuk lastiger! Algoritmes, geautomatiseerde systemen, die bepalen of we berichten wel of niet te zien krijgen en in welke volgorde. Het lijkt heel mooi en handig, maar zet het tegelijk niet juist de deur open voor manipulatie of zelfs censuur?
Wat delen wij zelf via sociale media? Checken we alles eerst of nemen we alles maar voor waar aan?


Op CIP bijvoorbeeld verschijnen nogal eens artikelen, waarin vanuit de Bijbel een visie of een mening naar voren komt, die nogal controversieel kan zijn. Deze artikelen worden uitgebreid via sociale media gedeeld en bediscussieerd. Wie garandeert ons, dat deze artikelen niet als ‘fake’ of ‘complottheorie’ worden bestempeld door de algoritmes van bijvoorbeeld Google en Facebook? Hoe lang kunnen we als christenen nog delen via sociale media waar we in geloven?

De digitale tong
Filtering heeft trouwens ook alles te maken met kijken naar ons eigen gedrag. Wat delen wij zelf via sociale media? Checken we alles eerst of nemen we alles maar voor waar aan? Als die-en-die het deelt, moet het wel kloppen! Toch? En hoe selectief zijn we in het delen van ons persoonlijke wel en wee? Vaak delen we zonder schroom ons ‘wel’, maar houden we ons ‘wee’ graag voor ons zelf. Wanneer we kritiek hebben op bedrijven als Facebook en Google over het delen van nepnieuws of het toepassen van filtering mogen we dus ook best de hand in eigen boezem steken. We doen er bijna allemaal aan mee.

Boeiend om eens te lezen wat Jacobus schrijft in hoofdstuk 3 over onze tong. Vervang al lezend ‘tong’ eens door ‘digitale tong’. Jacobus heeft het over een “niet te bedwingen kwaad, vol dodelijk vergif.” “We gebruiken onze(digitale) tong om God, onze Vader, te danken. Maar we gebruiken onze (digitale) tong ook om andere mensen te vervloeken. Uit één mond komen dus mooie woorden, maar ook afschuwelijke woorden.” Ook met onze digitale tong kunnen we er wat van! Een boze mail, een geïrriteerde reactie, we hebben het verstuurd of geplaatst voor we er erg in hebben.
Ook met onze digitale tong kunnen we er wat van! Een boze mail, een geïrriteerde reactie, we hebben het verstuurd of geplaatst voor we er erg in hebben


Daarnaast heeft Jacobus het ook over jaloezie en eigenbelang. “Maar mensen die altijd maar jaloers zijn of zichzelf beter vinden dan anderen moeten zich schamen. Als zij denken dat ze wijs zijn, houden ze zichzelf voor de gek! Wie jaloers is of zichzelf beter vindt dan anderen, leeft helemaal verkeerd, en zorgt overal voor onrust.” zegt Jacobus. En is dat niet precies het effect dat we vaak terug zien in de (sociale) media?

Bijbelse filtering
Eigenlijk roept Jacobus ons op om te filteren! Namelijk door de wijsheid van God te gebruiken. “Wijze mensen leven namelijk in vrede met iedereen. Ze zijn geduldig en gehoorzaam. Ze zijn goed voor anderen. Ze behandelen alle mensen gelijk, en ze zijn altijd eerlijk. Ze doen alleen maar goede dingen.” Stel dat we allemaal op die manier sociale media zouden gebruiken. Wat zou dan het effect zijn? “Mensen die goede dingen doen en in vrede leven met iedereen, zorgen overal voor recht een vrede.” zegt Jacobus. Wat een contrast met de gevolgen aardse wijsheid waar hij het eerder over had!

Paulus heeft trouwens in 1 Korintiërs 13 ook nog wat mediawijsheid-tips voor ons: “geduldig en vriendelijk zijn, niet jaloers zijn, niet vertellen hoe goed je bent, jezelf niet belangrijker vinden dan de ander, een ander niet beledigen, niet alleen aan jezelf denken, geen ruzie maken en geen wraak willen nemen, blij worden van het goede en een hekel hebben aan het kwaad.” Hij vat dit samen in één woord: Liefde! Zullen we samen deze filtering eens gaan toe passen vanaf nu? Het kan niet anders of dat gaat opgemerkt worden! Of het de verkiezingen gaat beïnvloeden, is de vraag. Maar dat het mensen in onze omgeving gaat beïnvloeden is zeker!

Lees hier meer over het spel FF Offline waarmee ouders en/of tieners in gesprek kunnen gaan over mediawijsheid.


Discussie over Jacobus en Paulus geven ons mediawijsheid-tips
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!