Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Dagelijks leven

27 januari 2016 door Anne Vader

Wat is een christelijke visie op werk, geld en groei?

Wat zeggen de Bijbel en de christelijke traditie over geld verdienen, economische groei en schulden maken? Teunis Brand ging in opdracht van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie op zoek naar een christelijke visie op de economie. Hij schreef zijn bevindingen in het boek Coöperatief kapitalisme. Werk, geld en groei in christelijk-sociaal perspectief. “De economie maak je met elkaar.”

Volgens Brand heeft het christelijk-sociaal denken altijd een unieke positie gehad ten opzichte van grote politieke stromingen: het liberalisme dat positief is over economische groei en zoveel mogelijk aan de markt wil overlaten en het socialisme dat positief is over de overheid. “Het liberalisme en socialisme gaan op een verschillende manier heel sterk uit van het individu. Liberalen laten mensen de economie zelf organiseren en socialisten willen de staat laten zorgen voor haar burgers. Het christelijk-sociaal denken staat tussen deze twee visies in,” legt Brand uit. 

Relaties
Het christelijk-sociaal denken gaat ervan uit dat de mens geen individu is, maar dat God hem geschapen heeft in relatie staat tot anderen, zegt hij. “De maatschappij is een geheel van verbanden: scholen, verenigingen, kerken, bedrijven, de economie. Ieder onderdeel moet doen waar het goed in is. Daarmee heeft het christelijk-sociaal denken heel andere ideeën dan het liberalisme of socialisme, want het is niet zo dat de overheid alles moet oplossen of dat marktwerking zaligmakend is.”
"Volgens het christelijk-sociaal denken moet niet de overheid alles  oplossen, maar is ook marktwerking niet zaligmakend”

Coöperatief kapitalisme - zoals de titel van het boek luidt - betekent dat je de aanpak van maatschappelijke problemen niet aan één partij moet overlaat, maar dat verschillende partijen met elkaar samenwerken. “De economie maak je met elkaar.” Als voorbeeld noemt Brand een vakschool die onlangs in Rijssen is opgericht door scholen, bedrijven en de gemeente. De overheid regelde alleen de juridische zaken. “Ik geloof dat we meer naar dat soort samenwerking toe moeten.”

Zzp’ers
Hoe het christelijk-sociale denken er op de werkvloer uitziet? Brand: “Door menselijke waardigheid en relaties komen mensen tot bloei. Werk is dus meer dan alleen geld verdienen. Werknemers en werkgevers zijn samen verantwoordelijk voor het succes van hun bedrijf. Zij moeten er voor elkaar zijn. Een baas kan zijn personeel bijvoorbeeld medezeggenschap geven of hen een aandeel geven in de winst.”

De enorme opkomst van zzp’ers en flexwerkers staat volgens Brand in de weg dat werknemers goed tot hun recht kunnen komen. “Natuurlijk zijn er mensen die ervoor kiezen om als zelfstandig te werken, maar er zijn ook veel schijn-zzp’ers en werknemers die van tijdelijke baan naar tijdelijke baan hobbelen. Zij kunnen niet goed tot hun recht komen, omdat hun inkomen laag is en ze weinig mogelijkheden tot scholing hebben.”

Genadeteken 
Het christelijk-sociaal denken is niet nieuw. “Calvijn noemde de markt een teken van Gods genade. Hij zag daarin Gods genade omdat mensen op de markt van elkaar afhankelijk zijn, elkaar dienen en voor elkaar zorg dragen. De markt zorgt ervoor dat mensen elkaar nodig hebben en dienstbaar kunnen zijn voor een ander.”
“Calvijn noemde de markt een teken van Gods genade"

Brand boog zich ook over de betekenis van de sociale wetgeving in het Oude Testament voor vandaag. Neem het jubeljaar, waarin iemands schulden werden kwijtgescholden en mensen hun oorspronkelijke grond terugkregen. “Dat kun je niet letterlijk toepassen vandaag de dag,” zegt hij, “maar we kunnen wel wat met de gedachte dat blijvende armoede niet mag bestaan. Na verloop van tijd verdienen mensen een nieuwe kans. Blijven hangen in schulden is erg gevaarlijk. Ook nu moeten we voorkomen dat mensen generatie op generatie in armoede blijven hangen. Daarom denk ik dat de overheid een rem moet zetten op het maken van schulden en bijvoorbeeld geen tophypotheken moet stimuleren.”

Teunis Brand spreekt op woensdag 2 maart over zijn boek bij de Reformatorische Maatschappelijke Unie (RMU) in Veenendaal. Klik hier voor meer informatie en aanmelden.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen