Palestijnse christenen zijn helemaal niet zo verzoenend

29-05-2015 door Jeffrey Schipper
Verzoening, gerechtigheid en geweldloosheid. Deze woorden klinken veelvuldig bij het luisteren naar Palestijns christelijke theologen. ‘Roep om verzoening’, zo luidt de titel van het boek van de meest vooraanstaande Palestijns christelijke theoloog en Sabeel-directeur Naim Ateek. Hun theologie van geweldloosheid klinkt als een verademing. Palestijnse christenen worden dan ook hartelijk ondersteund door kerken in Nederland, zowel moreel als ook financieel.  

Bij het lezen van hun literatuur blijkt echter dat er achter die mooie woorden een bizarre en weerzinwekkende theologie schuilgaat. Zo vervalt bij de meeste Palestijns christelijke theologen het gezag van het Oude Testament. Naim Ateek noemt de meeste oudtestamentische bijbelboeken bekrompen, nationalistisch, xenofoob en racistisch*. Over Ezechiël zegt hij dat zijn theologie zeer bekrompen kan zijn. Bij Ezra en Nehemia is volgens hem sprake van conservatisme, exclusiviteit en xenofobie. De Thora, de eerste vijf boeken van het Oude Testament, is voor hem het hart van het bekrompen en nationalistische denken. Het Oude Testament is slechts geschiedschrijving over hoe Joden in de geschiedenis een volstrekt verkeerd en bekrompen beeld hadden van God. Alle teksten in het Oude Testament die spreken van een verbond met Israël, verkiezing of landbelofte zijn volgens veel Palestijnse christenen uitdrukking van een volstrekt verkeerd begrijpen van God. Jona is dan ook het enige boek in het Oude Testament waarin sporen zichtbaar worden van een nieuwe manier van denken. Daarin wordt niet gesproken over Israël, maar daar heeft God de wereld op het oog. Jona wordt dan ook de eerste Palestijnse bevrijdingstheoloog genoemd. Jona zou het ware gezicht van God laten zien. 

Dezioniseren
Palestijns christelijke theologen menen dan ook dat de Bijbel gedezioniseerd moet worden. Alles wat duidt op Israël als land en volk, op Joden en jodendom, alsmede op het zionisme als joods verlangen naar het land van hun vaderen, is volgens veel Palestijnse christenen een verkeerd begrijpen van God en hoort niet in de Bijbel thuis. Het grootste deel van het Oude Testament moet hierdoor verwijderd worden. Maar ook het Nieuwe Testament moet gereinigd worden door deze methode van dezionisering. Zo noemt Naim Ateek de geslachtsregisters in Matteus en Lucas als voorbeelden. Ook het aanspreken van Jezus als ‘Zoon van David’ door Bartimeus en de Kanaänitische vrouw is een foute aanduiding. Dit zou een messiaanse titel zijn die duidde op een koninklijk voorouderschap. Dat moet volgens hem wel leiden tot het vormen van een leger met militaire macht. Want David was volgens hem een terrorist. 

Dit proces van zuiveren van de Bijbel hebben Palestijnse christenen niet zelf bedacht. We zagen dit al eerder bij de Deutsche Christen in de jaren ’30 in nazi-Duitsland. Duitse Lutherse  theologen die achter het nazi-regime stonden pleitten toen ook al voor een zuivering van de Bijbel om specifiek joodse elementen en zienswijzen te verwijderen. Zij noemden dit niet dezioniseren, maar ontjoodsen van de Bijbel**.  Ds. Siegfried Leffler, voorman van deze kerkbeweging zei dat het Oude Testament wel betekenis heeft voor de kennis van de religiegeschiedenis, maar dat het voor het religieuze leven voor nietig verklaard kan worden.  Joodse geschiedenis is niet goed voor de Duitse kinderziel***. Bestudering van Palestijns christelijke literatuur en literatuur van de Deutsche Christen uit de jaren ’30 en ’40 brengt nog veel meer schokkende overeenkomsten aan het licht. 

Ds. Kees Kant schreef recent de uitgave 'Van Eisenach naar Betlehem'. Het betreft een historische uiteenzetting van het anti-joodse denken in de geschiedenis van de christelijke kerk, in de kerkbeweging van de Deutsche Christen en in kringen van Palestijnse christenen. Klik hier voor meer informatie over het boek.

* Naim Ateek, Roep om verzoening, Boekencentrum 2012
** Walter Grundmann, Die Entjudung des religiősen Lebens, Weimar 1939
*** Siegfried Leffler, Christus im dritten Reich der Deutschen, Weimar 1935

De christelijke nieuwsbrief die je ook echt leest!

Daily Newsletter
Weekly Newsletter


Discussie over Palestijnse christenen zijn helemaal niet zo verzoenend
Reacties uitzetten op CIP.nl? Klik hier!