Dit artikel is nu opgeslagen in je dashboard.
Bewaar artikelen in je dashboard.

Nieuws

17 januari 2013 door Jeffrey Schipper

Franca Treur: afscheid van wat eigenlijk?

Onlangs vertelde Franca Treur in Adieu God waarom ze het christelijk geloof vaarwel heeft gezegd. Maar het is nog maar de vraag of ze echt 'adieu' tegen God heeft gezegd, schrijft theoloog Remmelt Meijer op zijn weblog. Over het programma zegt hij: Laat ik het zo zeggen: ik vind het een mooi gesprek en tegelijk houd ik het gevoel dat het ergens hapert.

Franca Treur zegt veel in de amper 25 minuten van de uitzending. Ik bewonder de open en authentieke houding waarmee ze vragen beantwoordt. Ze is dankbaar voor het succes van haar boek Dorsvloer vol Confetti, al weet ze met dat woord ‘dankbaar’ niet goed raad: naar wie? Geloof heeft ze losgelaten omdat het niet echt aannemelijk is voor haar en het leverde winst op: vrijheid en vooral zelf verantwoordelijk zijn. Er is verlies: er is niemand meer die over je waakt. Verlies van zingeving en dan je eigen verhaal moeten schrijven. Er zijn momenten dat ik het gevoel krijg als kijker eigenlijk een indringer te zijn in een intiem gesprek dat thuishoort in een setting  zonder camera’s. Over het thuis vertellen van haar breuk met geloof, de nasleep met kerk en vriendenkring. Wat blijft staan is dat ze inderdaad haar verhaal vertelt en voor mij oogt het niet als een koud afscheid. De hele expressie laat iets zien van openheid, echtheid en lijkt haast zoekend naar de juiste woorden en gevoelens.

Op dit punt maakt Franca waar wat ze ook beweert: ik schrijf nu mijn eigen verhaal. Op zoek naar woorden voor het onzegbare. Helaas wordt haar punt niet opgepakt door Tijs van den Brink als ze aangeeft: gelovigen schrijven boeken eerder vanuit een vooropgezette overtuiging, waarheid. De kwetsbare authenticiteit die zij laat zien, tref je lang niet altijd zo sterk bij een gelovige die zijn of haar verhaal vertelt over God vinden en met God leven. Respect. En: auw.

Niet alles gezegd

Niet minder krijg ik het gevoel dat lang niet alles gezegd wordt. Ik kan haar daar geen ongelijk aan geven, maar het maakt wel dat het verhaal ook witte bladzijden kent. Ging het zo simpel: van een harde en duidelijke waarheid naar het ontmaskeren ervan omdat het niet aannemelijk is zoals de Bijbel vertelt rond Jezus bijvoorbeeld? Gaf dat de doorslag? Is het een puur rationele keus? Op dit punt zit de stijl van interviewen van Tijs van den Brink me in de weg. Soms lijkt het te ongelijkwaardig, terwijl ze minder dan 10 jaar verschillen qua leeftijd. Hij lijkt soms de vader die haar ter verantwoording roept, interrumpeert en dus niet laat uitspreken, fronst, suggereert. In een confronterend interview zoals met een politicus mag dat, maar in een portretterend interview stoort dat me enorm. Voor de aardigheid heb ik ook een collage gemaakt van wat mimiek bij Tijs. Oordeel zelf. Een opener houding zonder oordeel past meer in deze kwetsbare setting is mijn idee.

Tijs' conclusie verbaast me dan ook: 'ze heeft echt wel adieu tegen God gezegd'. Dat is maar de vraag. Ze is duidelijk geraakt op het moment dat Tijs Jezus een 'toffe peer' noemt. Snel voegt ze toe 'dat is m'n achtergrond natuurlijk dat het klinkt als een vloek voor mij'. Het is nog zo verweven, ze is er juist niet los van. Zo lees ik haar boek overigens ook niet. Een zekere mildheid valt daar ook op en nu weer. Het is veel ingewikkelder volgens mij en je moet dat maar zo laten. Ik zie in Franca Treur meer iemand die in de stedelijke cultuur staat voor een jongere generatie. Ze verwoordt haar keuzes echter nog erg ‘modern’ (het gesloten paradigma van haar jeugdjaren), maar het zou me niet verbazen als ze veel postmoderner is in haar denken dan ze aangeeft.

Zwaar-orthodoxe variant

Terug naar het verhaal van Franca Treur. Iets wat ook niet gezegd is en wat wel relevant is: zij heeft niet maar het christelijk geloof losgelaten, maar een specifieke zware orthodox-bevindelijke variant daarvan. Een vorm met markers als waarheid versus leugen, strenge ethische regels en een negatief mens- en wereldbeeld. Daarmee is het ook haast onmogelijk om te overleven in een stadscultuur: daar werkt dit inderdaad niet meer. Maar is dat het hele verhaal? Zo klinkt het wel. Niet naar de bioscoop of op zondag naar de Albert Heijn als je geen eten meer in huis hebt. Ik ben benieuwd of iemand als Franca Treur beseft hoeveel christenen ze tegenkomt bij die gelegenheden, een jongere generatie die dat probleemloos combineert met een inhoudelijk gefundeerd geloof.

Meijer heeft het over 'een afscheid van een bepaalde manier van geloven'. Mijn vraag die onbeantwoord blijft is: kan Franca Treur zich een geloof voorstellen dat anders is dan wat zij heeft afgewezen? Waarin vrijheid en liefde centraal staan en waarbij die twee juist alles te maken hebben met de Jezus die in haar verhaal versteend achterblijft in de Zeeuwse bevindelijkheid?

Lees hier de volledige blog van Remmelt Meijer.

Bekijk hieronder Adieu God met Franca Treur:

Get
 Microsoft Silverlight
Bekijk de video in andere formaten.

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen