Nieuws

16 februari 2010 door Rik Bokelman

Arabist Hans Jansen over de islam (I)

Hij is een van de meest spraakmakende én omstreden islamdeskundigen van Nederland. Waarschijnlijk ook de enige met een eigen impresariaat. Arabist en publicist prof. dr. Hans Jansen (67) neemt nooit een blad voor de mond. Moslims, maar ook vakgenoten nemen hem dat niet in dank af. Toch blijft hij zijn vaak prikkelende standpunten met verve verkondigen, omdat hij vindt dat hij “gewoon gelijk” heeft.

De raampartij van zijn woonkamer vol Arabischtalige boeken biedt uitzicht op Amsterdam Oud-Zuid, het decor van zijn jongensjaren. Gewapend met een kop groene thee installeert hij zich naast een rond salontafeltje. Een Hebreeuwse bijbel (“nog uit mijn gymnasiumtijd”) ligt opengeslagen onder zijn leeslamp. Jansen blijkt de geselecteerde spreuken vooraf grondig te hebben bestudeerd, inclusief de Hebreeuwse grondtekst én de Vulgaat. Wie zijn indrukwekkende CV kent, zal het niet verbazen. Jansen haalde zijn propedeuse theologie voordat hij zich op de Arabische taal en cultuur stortte, in een tijd waarin de islam nog een redelijk exotische term was – maar tijden veranderen.

Schilderij
Met de Bijbel is Hans Jansen, die op latere leeftijd toetrad tot de katholieke kerk, van jongs af aan bekend. Hij groeide op in de kringen van de Gereformeerde Kerken in Hersteld Verband, waarin zijn ouders zeer actief waren.

Leer een kind van jongs af aan de juiste weg, en het zal er niet van afwijken wanneer het oud geworden is. Spreuken 22:6

"Dat is waar," zegt hij. "Jong geleerd, oud gedaan. Ik kan er weinig méér over zeggen, of ben ik nou in de war?" Jansen hoeft niet lang na te denken over de vraag welke lessen zijn ouders hem hebben meegegeven. "Aan meten met twee maten heeft de Here een gruwel. Eerlijkheid, ook in het beoordelen van mensen: niet een andere maat voor anderen nemen dan voor jezelf. En mijn ouders hebben me – vooral non-verbaal – meegegeven dat het christendom een van de belangrijkste dingen is die er zijn voor je intellectuele en zielenleven. De lijst van het schilderij, om zo te zeggen."

Schouderklopje
‘Wanneer het oud geworden is,’ zegt de spreukendichter. Wat merkt Jansen van de ouderdom? "Ik ben 67, dus af en toe krijg je een schouderklopje van God dat Hij je komt halen, haha!" Dat ‘schouderklopje’ kwam ruim een jaar geleden wél hard aan: Jansen kampte met ernstige hartproblemen, en stond voor zijn gevoel op de drempel van de dood. "Maar die cardiologen zijn zo vreselijk knap; nu is het alsof ik 50 ben. Ik heb het gevoel dat ik nog jaren mee kan, als ik maar rustig artikelen en boeken blijf schrijven." Grijnzend: "En als de moslims het toelaten." Waarom die ‘gekscherende’ toevoeging? "Omdat heel veel dingen niet meer gepubliceerd kunnen worden. Vanwege de druk van de potentiële Bouyeri’s (Mohammed B., die Theo van Gogh in 2004 vermoordde, red.). Theo van Gogh heeft ook veel in die stoel gezeten waarin u nu zit. Die leeft niet meer..."

Wie het goede zoekt, zal waardering vinden, wie het kwade zoekt, wordt door het kwaad getroffen. Spreuken 11:27

“Was dat maar waar,” verzucht hij. "Vaak gaat het precies andersom. Veel mensen zoeken het kwade; ik zie niet dat zij door het kwaad worden getroffen. Omgekeerd ken ik mensen die uit alle macht het goede zoeken, maar geen waardering vinden. Voor mij is het zeer de vraag of mensen die het goede zoeken werkelijk waardering vinden."

Menigeen verwijt hem dat hij uitsluitend ‘de slechte kanten’ van de islam belicht en dus ‘het goede’ niet zoekt. "Laten de moslims dan de goede kanten naar voren halen," reageert hij strijdlustig, "en met de stukken weerleggen dat die slechte kanten er zijn; dat is nóg dringender! Maar dat gebeurt niet, want ik heb honderd procent gelijk. Ik word voortdurend aangevallen dat ik een slecht mens ben. Jammer dat het mensen boos maakt, maar het hoort een beetje bij de islam dat moslims boos worden. Élke niet-moslims die over de islam praat, wordt met pek en veren overgoten. De sharia (islamitische wetgeving, red.) verbiedt het nadrukkelijk dat niet-moslims over de islam spreken."

Controverse
Wie zijn dossier doorspit, merkt dat Jansen en controverse samen lijken te gaan als een handschoen en een hand. Niet alleen moslims laten zich negatief over hem uit. Vakgenoten en journalisten typeren hem opvallend vaak als een houwdegen. "Mijn vakgenoten denken net zo over de islam als ik, alleen durven ze dat niet te zeggen," relativeert hij. "En journalisten zijn allemaal erg voor ‘multiculti’ en dus voor de islam. Ik ben voor het Westen en het christendom. Daarom krijg ik het voor mijn kiezen." Verdedigend: "Ik word door een aantal rotzakken zwartgemaakt, en daar kan ik best mee leven. Ik ben met pensioen en de meeste van mijn collega’s nog niet. Ik geef u op een briefje: als die heren met pensioen gaan, ben ik niet meer de enige die zwart wordt gemaakt. Er is een enorme angst voor carrières en voor Mohammed Bouyeri’s. Dat vergiftigt het beeld dat we van de islam krijgen totaal. Ik een houwdegen? Wélnee... Het is misschien hooguit mijn gereformeerde erfenis, dat ik mij geen knollen voor citroenen laat verkopen en dingen duidelijk benoem."

Een mens denkt de juiste weg te gaan, terwijl die eindigt bij de dood. (14:12)

Alsof er ergens een startschot klinkt, veert Jansen overeind. "Dit is een héél interessante! Er staat eigenlijk iets anders.” Er rollen Hebreeuwse woorden uit zijn mond, waarna hij vervolgt: "Er staat: ‘Er is een rechte weg voor het aangezicht van de mens. En het slot daarvan zijn de wegen van de dood.’ Hoe wordt de islam in de Koran genoemd? ‘De rechte weg’! Niet één, maar wel honderd keer. In de eerste soera bidden moslims dat ze geleid mogen worden op de rechte weg, en niet de op weg van de zondaars – christenen, Joden, enzovoort. Deze spreuk zegt dat mensen dénken de rechte weg te gaan – de islam, bijvoorbeeld – en daar heel tevreden mee zijn; maar die weg loopt uit op niets, op verdriet. Er is maar één dwaalleer die zichzelf letterlijk als de rechte weg aankondigt, en dat is de islam." Met een twinkeling in zijn ogen: "Mag ik niet zeggen, hè? Maar ik doe het toch."

Start het gesprek

Alleen CIP+ leden kunnen reageren op artikelen. Word ook CIP+ lid, praat mee en geniet van nog veel meer voordelen!
Bekijk alle voordelen Inloggen
New Faith Network
NFN Originals Films
bekijk alle originals
Vakanties
Hier adverteren?

Beluister onze Podcast!

iTunes Stitcher